Bài giảng Hệ thống thông tin đất

pdf 166 trang vanle 3680
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Hệ thống thông tin đất", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • pdfbai_giang_he_thong_thong_tin_dat.pdf

Nội dung text: Bài giảng Hệ thống thông tin đất

  1. TR ƯNG ð I H C NÔNG NGHI P HÀ N I KHOA TÀI NGUYÊN MÔI TR ƯNG Bài gi ng H TH NG THÔNG TIN ð T (Land Information System – LIS) 1
  2. Ph n 1: Lý thuy t CH ƯƠ NG I: KHÁI NI M C Ơ B N V THÔNG TIN, H TH NG VÀ H TH NG THÔNG TIN 1 1.1. Thông tin 1 1.1.1. Khái ni m v thông tin 1 1.1.2. ðc tr ưng và tiêu chu n c a thông tin 3 1.1.3. Thu c tính c a thông tin 4 1.1.4. Phân lo i thông tin 5 1.1.5. Vai trò c a thông tin 5 1.2. H th ng 7 1.2.1. Khái ni m chung v h th ng 7 1.2.2. H th ng và các phân h 7 1.2.3. Các ñc tr ưng c a h th ng 8 1.3. H th ng thông tin 11 1.3.1. Khái ni m 11 1.3.2. Các b ph n c u thành h th ng thông tin 11 1.3.3. Nhi m v , vai trò và ch t l ưng c a h th ng thông tin 12 1.3.4. Phân lo i h th ng thông tin 14 1.3.5. Mt s h th ng thông tin th ưng g p 16 1.3.6. Các m c b t bi n khi xây d ng h th ng thông tin 18 CH ƯƠ NG II: H TH NG THÔNG TIN ð T ðAI 19 2.1. Khái ni m v h th ng thông tin ñ t ñai 19 2.1.1. Khái ni m 19 2.1.2. Yêu c u c a h th ng thông tin ñ t ñai 20 2.1.3. Ch c n ăng c a H th ng thông tin ñt ñai 20 2.2. M c ñích và vai trò c a h th ng thông tin ñ t ñai 21 2.2.1. M c ñích c a h th ng thông tin ñ t ñai 21 2.2.2. Vai trò c a h th ng thông tin ñ t ñai 21 2.3. Các b ph n c u thành h th ng thông tin ñ t ñai 22 2.3.1. Ngu n nhân l c (nhân s trong h th ng thông tin ñ t ñai) 22 2.3.2. C ơ s h t ng k thu t c a h th ng thông tin ñ t ñai 23 2.3.3. D li u trong h th ng thông tin ñ t ñai 27 2.3.4. Các bi n pháp t ch c c a h th ng thông tin ñ t ñai 29 2.3.5. N i dung ho t ñ ng c a h th ng thông tin ñ t 30 2.4. C ơ s d li u ñ t ñai c a h th ng thông tin ñ t ñai 30 2.4.1. M t s ñ c ñim c a c ơ s d li u trong h th ng thông tin ñ t ñai 31 2.4.2. Các ph h c a c ơ s d li u trong h th ng thông tin ñ t ñai 31 2.4.3. N i dung c a c ơ s d li u ñ t ñai 33 2.4.4. Phân l p thông tin trong c ơ s d li u c a h th ng thông tin ñ t ñai 36 2.5. ðc ñim, tính ch t h th ng thông tin ñ t ñai 37 2.5.1. ðc ñim c a h th ng thông tin ñ t ñai 37 2.5.2. Các tính chât c a h th ng thông tin ñ t ñai 37 2.6. Quan h ngành tài nguyên môi tr ưng và h th ng thông tin ñ t ñai 37 2.6.1. M t s h th ng thông tin có liên quan 37 2.6.2. M i quan h gi a h th ng thông tin ñ t ñai v i các ngân hàng d li u trong qu n lý nhà n ưc 40 2.6.3. Quan h ngành tài nguyên môi tr ưng và h th ng thông tin ñ t ñai 41 i
  3. CH ƯƠ NG III: QU N LÝ THÔNG TIN ð T ðAI 43 3.1. Khái ni m v qu n lý thông tin ñ t ñai 43 3.1.1. Khái quát v công tác qu n lý thông tin ñ t ñai 43 3.1.2. Khái ni m qu n lý thông tin ñ t ñai 44 3.1.3. N i dung c a công tác qu n lý thông tin ñ t ñai 44 3.2. Ngu n g c c a công tác qu n lý thông tin ñ t ñai 47 3.2.1. Khái quát v ngu n g c c a công tác qu n lý thông tin ñ t ñai 47 3.2.2. ðc ñim c a công tác qu n lý thông tin ñ t ñai 47 3.2.5. B máy t ch c c a công tác qu n lý thông tin ñ t ñai 53 3.3. M c ñích, ý ngh ĩa và vai trò c a qu n lý thông tin ñ t ñai 54 3.3.1. M c ñích c a qu n lý thông tin ñ t ñai 54 3.3.2. Ý ngh ĩa c a qu n lý thông tin ñ t ñai 54 3.4. Các y u t nh h ưng ñ n qu n lý thông tin ñ t ñai 56 3.4.1. C ơ s d li u ñ t ñai 56 3.4.2. C ơ s h t ng k thu t 56 3.4.3. Ngu n nhân l c 57 3.4.4. Các chính sách c a ð ng và Nhà n ưc 57 CH ƯƠ NG IV: PHÂN TÍCH THI T KÊ H TH NG THÔNG TIN ð T ðAI 58 4.1. Tính c p thi t và m c tiêu xây d ng h th ng thông tin ñt ñai 58 4.1.1. C ơ s pháp lý 58 4.1.2. Tính c p thi t c a công tác xây d ng h th ng thông tin ñ t ñai 58 4.1.3. M c tiêu xây d ng h th ng thông tin ñ t ñai 59 4.1.4. Các giai ñon phân tích và thi t k h th ng thông tin ñ t ñai 60 4.1.5. Các ph ươ ng pháp phân tích và thi t k h th ng 62 4.2. ðiu tra, ñánh giá hi n tr ng h th ng thông tin ñ t ñai 64 4.2.1. Các ph ươ ng pháp kh o sát ñiu tra hi n tr ng h th ng thông tin ñ t ñai 64 4.2.2. Các n i dung ñiu tra chi ti t m t h th ng thông tin ñ t ñai 65 4.3. Phân tích h th ng thông tin ñ t ñai 68 4.3.1. M t s v n ñ th ưng g p trong phân tích h th ng thông tin ñ t hi n hành 68 4.3.2. Phân tích và hoàn thi n k t qu ñiu tra 69 4.3.3. Xây d ng t ñin d li u ph c v cho thi t k h th ng thông tin ñt ñai 70 4.3.4. ðánh giá, phê phán hi n tr ng 70 4.3.5. H p th c hoá k t qu kh o sát, ñiu tra h th ng thông tin ñ t ñai hi n hành 70 4.3.6. Nghiên c u và phân tích kh thi 71 4.4. Thi t k h th ng thông tin ñ t ñai 73 4.4.1. M t s v n ñ trong thi t k h thông tin ñ t ñai 73 4.4.2. Thi t k mô hình ch c n ăng c a h th ng thông tin ñ t ñai 77 4.4.3. Thi t k mô hình d li u c a h th ng thông tin ñ t ñai 81 4.4.4. Thi t k mô hình x lý c a h th ng thông tin ñ t ñai 85 4.5. Hoàn thi n h th ng thông tin ñ t ñai 89 4.5.1. Xây d ng c ơ s h t ng k thu t trong h th ng thông tin ñ t ñai 89 4.5.2. Thi t k m t s mô hình m ng trong h th ng thông tin ñ t ñai 92 4.5.3 Xây d ng ngu n nhân l c trong h th ng thông tin ñ t 95 CH ƯƠ NG V: TÍNH KINH T C A H TH NG THÔNG TIN ð T ðAI 97 5.1. Thông tin là m t ngu n v n 97 5.1.1. M t s v n ñ v hi u qu c a h th ng thông tin ñ t 97 5.1.2. Thông tin ñt ñai là m t ngu n v n 97 5.2. Phân tích chi phí và lãi c a h th ng thông tin ñ t ñai 98 5.2.1. T ng quan các v n ñ v phân tích chi phí và lãi c a h th ng thông tin ñ t ñai 98 ii
  4. 5.2.2. Các chi phí c ơ b n c a h th ng thông tin ñ t ñai 99 5.2.1. Các v n ñ v giá tr c a thông tin ñ t ñai 100 5.2.2. Giá thành c a thông tin ñ t ñai 100 5.3.1. M c ñích phân tích chi phi và lãi 101 5.3.2. M t s lo i lãi trong h th ng thông tin ñt ñai 101 Ph n 1: Th c t p CH ƯƠ NG I: GI I THI U VÀ H ƯNG D N S D NG PH N M M MAPINFO 105 1.1.1. T ng quan v Mapinfo 105 1.1.2. T ch c thông tin b n ñ trong Mapinfo 105 1.2.1. Cài ñt ph n m m 107 1.2.2. S d ng ch ươ ng trình 108 1.2.3. Th c ñơn c ơ b n c a Mapinfo 108 CH ƯƠ NG II: XÂY D NG C Ơ S D LI U KHÔNG GIAN 123 2.1. H quy chi u trong MapInfo 123 2.2.1. Xây d ng d li u không gian t các ngu n d li u d ng s 124 2.2.2. Xây d ng d li u không gian t b n ñ gi y ñang s d ng 125 CH ƯƠ NG III: XÂY D NG C Ơ S D LI U THU C TÍNH 138 3.1.1. Các ki u ñ nh d ng cho tr ưng d li u trong MapInfo 138 3.1.2. Xây d ng các tr ưng thu c tính cho các l p d li u t các ph n m m khác chuy n sang 139 3.1.3. Xây d ng thu c tính cho m t l p ñ i t ưng m i 139 3.2.2. Nh p d li u b ng l nh Update Column 142 3.2.3. Nh p d li u b ng l nh Info Tool 142 3.3.1. M t s thông tin ñ i v i th a ñ t 143 3.3.2. M t s thông tin ñ i c ơ b n v i m t s l p d li u khác 144 CH ƯƠ NG IV: QU N LÝ VÀ CUNG C P THÔNG TIN ð T ðAI 145 4.1.1. Qu n lý thông tin 145 4.1.2. S liên k t d li u 145 4.2.1. Th ng kê d li u 145 4.2.2. Xây d ng các chuyên ñ 146 4.3.1. Tra c thông tin theo giá tr ñ c l p 152 4.3.2. Tra c u thông theo m t nhóm ñi t ưng có chung m t thu c tính theo ch c n ăng Select. 154 4.3.3. Tìm ki m thông tin c a các l p d li u qua ch c n ăng SQL 155 4.4.1. H p tho i New Layout Window 155 4.4.2. Menu Layout 156 4.4.3. Cung c p thông tin 157 iii
  5. CH ƯƠ NG I: KHÁI NI M C Ơ B N V THÔNG TIN, H TH NG VÀ H TH NG THÔNG TIN Mc tiêu: Giúp cho sinh viên n m b t các ki n th c c ơ b n v thông tin, h th ng c ũng nh ư h th ng th ng tin ñ làm n n t ng nghiên c u h th ng thông tin ñ t ñai. Ni dung: Bao g m nh ng v n ñ c ơ b n nh ư: khái ni m, các ñc tr ưng, tiêu chu n, tính ch t, các b ph n c u thành v thông tin, h th ng, và h th ng thông tin. 1.1. Thông tin 1.1.1. Khái ni m v thông tin Thông tin là gì? M t câu h i không ph i m i m gì trong xã h i ngày nay vì chúng ta ñang sng trong xã h i c a th i ñ i thông tin; m t n n công nghi p thông tin và xã h i thông tin ñang hình thành. Trong các ho t ñ ng th ưng ngày c a con ng ưi k t ñ i x ưa cho ñn nay luôn luôn g n li n vi thông tin, ñâu chúng ta c ũng th y ng ưi ta nói ñ n khái ni m “thông tin”. M i quan h , ho t ñ ng c a con ng ưi ñ u d a trên m t hình th c giao l ưu thông tin nào ñó. Trong xã h i phát tri n nh ư hi n nay, m i ñ i t ưng trong xã h i ñ u c n có các thông tin vi nh ng yêu c u khác nhau tu ỳ theo t ng ñ i t ưng trong xã h i nh ư: m t h c sinh hay m t k sư, m t nhà khoa h c, hay m t bác s , ñ n các nhà lãnh ño Nh ng ñ i t ưng khác nhau trong xã h i thì c n các thông tin khác nhau. Kh n ăng thu nh n các thông tin ca các ñi tưng ñó cũng khác nhau. Nh ưng dù th nào ñi n a thì con ng ưi nói chung v n s d ng m i kh n ăng c a mình ñ thu nh n, xác l p các thông tin bng các giác quan, c m giác, các v ăn bn, bi u m u, hình v , ti ng nói. Chúng ta có th th y, thông tin trong xã h i có r t nhi u ch ng lo i, v i kh i l ưng c c k ỳ to ln và con ng ưi thì thông qua nhi u ph ươ ng th c khác nhau ñ thu nh n các thông tin và sau ñó ñiu ch nh, ch n l c, x lý ñ thu ñưc các thông tin có ích cho mình. Hình th c th hi n ca thông tin thì muôn hình, muôn v , con ng ưi có th cm nh n ñưc qua các giác quan, các hành ñng c a mình, nh ưng c ũng có khi con ng ưi không c m nh n ñưc thì thông tin vn t n t i. Có th th y trong xã h i loài ng ưi m i s v t ñ u phát ra thông tin, t o nên m t th gi i ña d ng và phong phú. Thông tin là m t hình th c bi u hi n ph bi n trong các ñ c tr ưng c a s v t, là m t quan tr ng c u thành nên th gi i v n v t. Thông tin gi ng nh ư v t ch t, n ăng l ưng, không khí, ánh n ng, nó t n t i m i lúc m i n ơi trong thiên nhiên, trong xã h i loài ng ưi, c ũng nh ư trong ti m th c c a con ng ưi. Vy thông tin là gì?, ñó chính là khái ni m thông tin mà chúng ta ph i tìm hi u. Có r t nhi u cách hi u v thông tin, th m chí ngay c các t ñin c ũng không có m t ñ nh ngh ĩa th ng nh t v thông tin. ñây khái ni m v thông tin chúng ta nghiên c u không ph i là nói v b n ch t ca s v t mà ch là s bi u t ưng c a s v t ho c các m t n i dung c a thông tin nh ư thông báo, m nh l nh, s li u, tín hi u bao hàm bên trong s v t ñó. Qu v y thông tin là m t khái ni m c ơ b n c a khoa h c c ũng là khái ni m trung tâm c a xã hi trong th i ñ i chúng ta. M i quan h , m i ho t ñ ng c a con ng ưi ñ u d a trên m t hình th c giao l ưu thông tin v nh ng ñiu ñã x y ra, v nh ng cái ñã bi t, ñã nói, ñã làm. Theo t ñin Oxford English Dictionary cho r ng thông tin là “ ñiu mà ng ưi ta ñánh giá ho c nói ñ n; Là tri th c, tin t c”. Mt s t ñin khác thì ñơ n gi n ñ ng nh t thông tin v i ki n th c: “thông tin là ñiu ng ưi ta bi t” ho c “thông tin là s chuy n giao tri th c làm t ăng thêm s hi u bi t c a con ng ưi”. 1
  6. Khái ni m thông tin hay tin t c là m t khái ni m tr u t ưng, phi v t ch t và r t khó ñưc ñ nh ngh ĩa m t cách chính xác. ñây chúng tôi cung c p hai ñ nh ngh ĩa không chính th c v khái ni m thông tin ñó là: Khái ni m 1: Thông tin là s c m hi u c a con ng ưi v th gi i xung quanh (thông qua s ti p xúc v i nó). Nh ư v y thông tin là hi u bi t c a con ng ưi và càng ti p xúc v i môi tr ưng xung quanh con ng ưi càng hi u bi t và làm t ăng l ưng thông tin thu nh n ñưc. Khái ni m 2: Thông tin là m t h th ng nh ng tin báo và m nh l nh giúp lo i tr s không ch c ch n (uncertainty) trong tr ng thái c a n ơi nh n tin. Nói ng n g n, thông tin là cái mà lo i tr s không ch c ch n. S không ch c ch n là tr ng thái c a n ơi nh n tin khi ñang ch ñi m t s ki n x y ra trong m t t p các s ki n (s l ưng có th không bi t tr ưc hay không xác ñnh ñưc) có th và ch ưa bi t s ki n nào có kh n ăng x y ra. Trong hai ñnh ngh ĩa trên, ñnh ngh ĩa ñ u ch cho chúng ta hi u thông tin là cái gì ch ch ưa nói lên ñưc b n ch t c a thông tin, còn ñnh ngh ĩa th hai cho chúng ta hi u rõ h ơn v b n ch t c a thông tin và ñây c ũng là ñnh ngh ĩa ñưc d a vào ñ ñ nh l ưng v thông tin trong k thu t. Nguyên nhân c a s không ñ ng nh t là do thông tin không th s mó ñưc. Ng ưi ta ch b t g p thông tin trong quá trình ho t ñ ng, thông qua tác ñ ng tr u t ưng c a nó. Khái ni m v thông tin ñã ñưc nhà khoa h c ng ưi M là Wiener l n ñ u tiên ñ x ưng vào th p k 40 ca th k XX. Trong ñi s ng xã h i con ng ưi, thông tin là m t nhu c u r t c ơ b n. Nhu c u ñó không ng ng t ăng lên cùng v i s gia t ăng c a các m i quan h trong xã h i. M i m t ñ i t ưng s dng thông tin l i t o ra thông tin m i. Các thông tin ñó l i ñưc truy n cho các ñi t ưng s dng m i. Thông tin ñưc t ch c tuân theo m t s quan h logic nh t ñ nh, tr thành m t b ph n c a tri th c, ñòi h i ph i ñưc nghiên c u và khai thác m t cách có h th ng. Trong ho t ñ ng c a con ng ưi, thông tin ñưc th hi n qua nhi u hình th c ña d ng và phong phú nh ư: con s , ch vi t, âm thanh, hình nh Thu t ng thông tin ñưc dùng ñây không lo i tr các thông tin ñưc truy n b ng ngôn ng t nhiên, hay thông qua ngh thu t, hay nét m t, ñ ng tác, c ch và chính vì th mà chúng ta ch ưa th có m t ñ nh ngh ĩa th ng nh t v thông tin. * D li u và thông tin. D li u có ph i là thông tin? D li u nh n m t s giá tr có th xác ñ nh trên m t t p h p nào ñó (Ví d : giá tr c a mã b ưu chính ph i là s và n ăm ký t ch, v.v ). D li u bi u di n m t tp h p các giá tr mà khó bi t ñưc s liên h gi a chúng (Ví d : Nguy n V ăn Nam, 845102, 14 / 10 / 02, 18, ). Nh ư v y, khái ni m d li u h p h ơn khái ni m thông tin. D li u có th bi u di n d ưi nhi u d ng khác nhau (âm thanh, v ăn b n, hình nh, ) . Thông tin luôn mang ý ngh ĩa và g m nhi u giá tr d li u, nh ng ví d v d li u trên có thông tin nh ư sau: Th kho Nguy n V ăn Nam xu t m t hàng có danh m c là: 845102 vào ngày 14/10/ 02 v i s l ưng 18. * Các d ng thông tin - Thông tin vi t: D ng thông tin này th ưng g p nh t trong h thông tin. Nó th ưng th hi n trên gi y ñôi khi trên màn hình c a máy tính. Các d ki n th hi n cácthông tin này có th có cu trúc ho c không. + M t b c th ư tay c a m t ng viên vào m t v trí tuy n d ng không có c u trúc, song c n ph i có các thông tin "b t bu c" (h tên, ña ch , v ăn b ng, v.v ) . + M t hoá ñơn có c u trúc xác ñ nh tr ưc g m nh ng d li u b t bu c (tham chi u khách hàng, tham chi u s n ph m v.v ) . - Thông tin nói: D ng thông tin này là m t ph ươ ng ti n khá ph bi n gi a các cá th và th ưng g p trong h t ch c kinh t xã h i. ð c tr ưng lo i này phi hình th c và th ưng khó x lý. V t mang thông tin th ưng là h th ng ñin tho i. 2
  7. - Thông tin hình nh: D ng thông tin này xu t phát t các thông tin khác c a h th ng ho c t các ngu n khác. Ví d : b n v m t s chi ti t nào ñó c a ôtô có ñưc t s li u c a phòng nghiên c u thi t k . - Các thông tin khác: M t s các thông tin có th c m nh n qua m t s giai ñon nh ư xúc giác, v giác, kh u giác không ñưc xét trong h thông tin qu n lý. * Thông tin có c u trúc Nu gi thuy t là các thông tin vô ích ñã ñưc lo i b thì nh ng thông tin v a ñưc li t kê trên là thành ph n c a h thông tin qu n lý. M t s trong chúng có th ñưc khai thác t c thì ñ ra m t quy t ñ nh (Ví d : k ho ch s n xu t, k ho ch c i ti n thi t b .v.v.). M t s khác ñ s d ng ñưc c n x lý s ơ b ho c th công ho c c ơ gi i ho c t ñ ng (Ví d : ñ th doanh s theo th i gian, b n v chi ti t thi t b v.v ). X lý t ñ ng thông tin ch th c hi n ñưc khi nó ñưc t o thành t các d li u có tính c u trúc. Chính xu t phát t các d li u có tính c u trúc này và d a vào các quy t c qu n lý mà các x lý ñưc th c hi n. 1.1.2. ðc tr ưng và tiêu chu n c a thông tin Như chúng ta ñã bi t, không ph i t t c các thông tin ñ u có giá tr nh ư nhau. Thông tin này có th t t h ơn thông tin kia. Vì v y m t thông tin t t ph i là thông tin nh ư th nào?. ðc tr ưng ca các thông tin là gì? 1, ðc tr ưng c a thông tin Thông tin ph i thích h p: ñiu này có ngh ĩa là thông tin ph i ñáp ng ñưc v i các yêu c u ca các ñ i t ưng s d ng thông tin, thông tin ph i tr giúp ng ưi s d ng thông tin gi i quy t ñưc các v n ñ mà công vi c h ñ t ra. Thông tin ph i k p th i: ñiu ñó có ngh ĩa là thông tin ph i ñưc cung c p ñúng lúc mà ng ưi dùng tin c n. Thông tin ph i chính xác: tính chính xác c a thông tin là yêu c u b t bu c v i thông tin. N u thông tin không chính xác s cho chúng ta các h u qu không l ưng khi s d ng các thông tin ñó ñ ñưa ra các quy t ñ nh. 2, Tiêu chu n ch t l ưng ca thông tin Thông tin ph i chính xác, là s t ươ ng ng ho c nh t trí gi a thông tin và các nghi p v ho c ñi t ưng hi n th i mà thông tin t ưng tr ưng. Ngh ĩa là các thông tin ph i chính ñúng, ph i khách quan, mun v y chúng ta ph i có các ph ươ ng pháp thu th p thông tin m t cách khoa hc. Nh ư v y, con ng ưi xây d ng thông tin ph i ñưc hu n luy n, có hi u bi t, có ý th c làm vi c; H th ng trang thi t b ph c v cho công tác này ph i ñ ng b , phù h p v i trình ñ, v i yêu c u c a th c t ; Ph ươ ng pháp thu th p và x lý khoa h c, thích ng v i trình ñ con ng ưi và kh n ăng c a trang thi t b . Thông tin ph i ñ , là m c ñ theo ñ y thông tin bao g m m i d li u liên quan ñn ñ i t ưng ho c nghi p v có ý ngh ĩa ra quyt ñ nh. ngh ĩa là thông tin ph i ph n ánh ñưc t t c các khía cnh c n thi t, không ch cung c p m t cách phi n di n, méo mó, l ch l c, mà ph i ph n ánh trung th c v ñ i t ưng ñang ñưc xem xét. Tuy nhiên không ph i ngay ban ñ u chúng ta ñã có ñy ñ các thông tin v ñ i t ưng mà chúng ta ph i thu th p, xây d ng, c ũng nh ư qu n lý nó m t cách ñúng ñ n, khoa h c và khách quan cho dù ñ ñt ñưc ñiu ñó không ph i là ñơ n gi n. V i t m chi n l ưc, nhi u khi chúng ta ph i l ưng ñ n nh ng tình hu ng ñó là: thông tin thu th p m t l n nh ưng dùng nhi u l n; nh ưng có thông tin ch thu th p dùng m t l n; cũng có thông tin dùng m t l n và khá lâu sau chúng ta m i c n ñ n ho c không c n ñ n n a. Thông tin ph i có hi u l c, ph ch ng các ch t l ưng khác thì nó bao g m nh ng ño l ưng ch ng h n kp th i, ngh ĩa là có s n, và ñúng ñn. Tính hi u l c c a thông tin ph i ñưc ñ nh tr liên quan ñn ñ n m c ñích ph c v là làm quy t ñ nh. Tuy nhiên khái ni m k p th i, có sn, ñúng ñ n ñây còn tu ỳ thu c vào trình ñ khoa h c công ngh c th , trang thi t b ñang ñưc s d ng và nh ng ph ươ ng pháp ñang ñưc ti n hành. 3
  8. Thông tin ph i g n v i quá trình, g n v i di n bi n c a s vi c, ngh ĩa là ph i ñưc ñ t trong mt sâu chu i có trình t h p lý, giúp cho ho t ñ ng t ư duy c a con ngưi ñưc rõ ràng, mch l c, có nh ư v y m i có th có các quy t ñ nh k p th i và ñúng ñn. N u xét trong m t h th ng thông tin t ñ ng thì ñây là m t tiêu chu n t i quan tr ng, vì công ngh càng hi n ñ i thì ñ chu n xác c n ph i cao, do ñó tính tr t t và t ch c c a thông tin luôn là ñiu ki n ñ u tiên và không th xem nh . Thông tin ph i dùng ñưc, ngh ĩa là thông tin ph i có n i dung, có giá tr th c s ñ có th ñóng góp cho công vi c phân tích, th ng kê, t ng h p và ra quy t ñ nh. Giá tr th c ph i ñưc nh n th y trong các công ñon c th . Bên c nh ñó thu c tính này c a thông tin cho ng ưi s dng kh n ăng c m nh n ñưc ý ngh ĩa c a thông tin. ðưc ñánh giá t quan ñim ng ưi s dng. 1.1.3. Thu c tính c a thông tin 1, Giao l ưu thông tin Thông tin t n t i kh p n ơi trong xã h i v i nhi u lo i thông tin khác nhau nh ư là thông tin v dân s lao ñ ng, thông tin v tài nguyên ñt, tài nguyên n ưc, tài nguyên r ng, các ngu n tài nguyên khác, thông tin v môi tr ưng Bên c nh ñó còn có các ngu n thông tin khác nh ư: thông tin v kinh t xã h i, thông tin v khoa h c và công ngh , thông tin v s n xu t kinh doanh vv. Nh ưng thông tin ch có giá tr và ý ngh ĩa khi nó ñưc truy n ñi và ñưc s dng. Chính vì v y, b n ch t c a thông tin n m trong s giao l ưu c a nó. 2, Kh i l ưng ca thông tin Theo lý thuy t v thông tin thì kh i l ưng thông tin ñưc xác ñ nh thông qua các tín hi u sinh ra t ngu n tin. Ngu n tin càng nhi u, thì càng có nhi u thông tin ñưc truy n ñi. Các thông tin ñưc truy n ñi b ng cách ghi các tín hi u lên các v t mang tin. V t mang tin có th là gi y, sóng ñin t , b ăng t , vv V m t lý thuy t thì chúng ta có th xác ñ nh ñưc kh i l ưng thông tin thông qua các v t mang tin mà nó có th ch a ñ ng trên ñơ n v không gian và th i gian. 3, Ch t l ưng ca thông tin Ch t l ưng c a thông tin ñưc ñánh giá thông qua tính hi u l c, tính hi u qu , tính bí m t, tính toàn v n, tính s n sàng ñáp ng, tính tuân th , tính kh tín c a thông tin. Thông tin có ch t l ưng th p là nh ng thông tin sai l ch không có hi u qu trong s d ng và gây ra nh ng h u qu không th l ưng tr ưc nh t là trong xã h i hi n ñ i và tiên ti n nh ư hi n nay. Trong xã h i phát tri n, các thông tin không ch ñòi h i có ch t l ưng cao, mà còn ph i d s dng, ph i k p th i, chi phí th p, và ñôi khi còn ñòi h i ph i trình bày h p d n. 4, Giá tr thông tin Trong các nghiên c u v thông tin m i ñây cho th y, ch t l ưng c a thông tin ñem l i giá tr cho thông tin và nó ñưc th hi n qua: tính chính xác, ph m vi bao quát c a thông tin, tính cp nh t và t n xu t s d ng. ðng trên ph ươ ng di n t ng quát, ta th y thông tin có giá tr là nh ng thông tin có tính ch t riêng bi t và thông tin có tính d báo. Tính riêng bi t c a thông tin phù h p v i yêu c u c a ñi t ưng s d ng. Còn tính d báo cho phép ng ưi ta l a ch n các quy t ñ nh trong nhi u kh n ăng cho phép. 5, Giá thành thông tin Giá thành c a thông tin có th quy v hai b ph n chính ñó là: lao ñng trí tu và các y u t vt ch t. Lao ñng trí tu : bao g m các công vi c hình thành thông tin và x lý thông tin. Nh ng ng ưi sáng t o có quy n s h u chúng và ñưc ñ m b o b ng pháp lu t. Nh ưng bên c nh ñó các thông tin ñó v n ñưc cung c p cho ng ưi khác. Th c t ñó chính là b n ch t v n có c a 4
  9. thông tin, chính ñiu ñó nó làm cho thông tin khó có th xem nh ư m t s n ph m hàng hóa và ñiu này c ũng khó cho chúng ta xác ñ nh giá thành c a thông tin. Các y u t v t ch t: chính là các ph ươ ng ti n x lý và l ưu tr thông tin, c ũng nh ư các ph ươ ng ti n truy n tin ð i v i các y u t này khi ñnh giá thành t ươ ng ñi d dàng và chúng th ưng ñưc ñánh giá b ng giá tr c a th tr ưng 1.1.4. Phân lo i thông tin Thông tin r t ña d ng và phong phú nên ng ưi ta có th phân lo i thông tin theo nhi u các tiêu chí khác nhau. 1, Theo giá tr và quy mô s d ng Thông tin chi n l ưc, các thông tin cho phép các nhà lãnh ño ñánh giá môi tr ưng kinh doanh, ho t ñ ng và ñt ra các k ho ch cho nh ng nghi p v và ñiu ki n ho t ñ ng trong tươ ng lai. Thông tin chi n thu t và tác nghi p, là các thông tin chi ti t h ơn các thông tin chi n l ưc. Thông tin th ưng th c, các thông tin ph c v cho ña s ng ưi s d ng. 2, Theo n i dung thông tin Thông tin khoa h c và k thu t: ñó là các phát minh, các k t qu nghiên c u phát minh, các ph ươ ng pháp, các trang thi t b Thông tin kinh t : tài chính, giá c , th tr ưng, qu n lý, c nh tranh Thông tin pháp lu t: hi n pháp, lu t, quy ñ nh, ngh ñ nh, quy t ñ nh, quy t c Thông tin v ăn hóa xã h i: giáo d c, y t , th thao, ngh thu t 3, Theo ñi t ưng s d ng Thông tin ñi chúng: dành cho m i ng ưi. Thông tin khoa h c: dành cho ng ưi dùng tin trong khoa h c. 4, Theo m c ñ x lý n i dung Thông tin c p m t: thông tin g c. Thông tin c p hai: thông tin tín hi u và ch d n. Thông tin c p ba: t ng h p các thông tin c p m t. 5, Theo hình th c th hi n thông tin Thông tin nói. Thông tin vi t. Thông tin b ng hình nh. Thông tin ñin t hay thông tin s . Thông tin ña ph ươ ng ti n. 1.1.5. Vai trò c a thông tin Trong th i ñ i ngày nay, thông tin có nh ng vai trò r t quan tr ng trong xã h i nó t o ra và tn t i cùng s phát tri n c a c a xã h i. Chính vì v y thông tin có nh ng vai trò trong xã h i nh ư sau: 1, Thông tin là ngu n l c phát tri n và là ngu n tài nguyên ñc bi t c a m i qu c gia Hi n nay chúng ta ñã th a nh n v t ch t, n ăng l ưng, thông tin và b n s c dân t c là các y u t quy t ñ nh s t n t i và phát tri n c a m i qu c gia. Trong ñiu ki n cách m ng khoa h c và công ngh ñang tr thành l c l ưng s n xu t tr c ti p c a xã h i thì các thông tin khoa h c tr thành các ngu n l c quan tr ng t o nên ưu th kinh t và chính tr c a m i qu c gia. Nu nh ư tr ưc ñây m i n n kinh t ñ u d a vào các ngu n tài nguyên thiên nhiên thì nh ng năm cu i c a th k XX thông tin ñưc xem nh ư là m t ngu n tài nguyên kinh t gi ng nh ư các ngu n tài nguyên khác nh ư v t ch t, lao ñ ng, ti n v n Khác v i các ngu n tài nguyên khác, tài nguyên thông tin có th m r ng và phát tri n không ng ng (thông tin lan truy n m t cách t nhiên, khi s d ng thông tin không b c n ñi mà trái l i nó l i ñưc tái t o và c p nh t b xung, nó có kh n ăng chia s nh ưng không m t ñi trong giao d ch, mang tính hi u l c v 5
  10. th i gian) và h u nh ư ch b h n ch b i th i gian và s nh n th c c a con ng ưi. V i kh năng thay th các ngu n tài nguyên khác, thông tin ñã tr thành c ơ s ñ cho nhi u ho t ñ ng xã h i. Mt khía c nh khác v vai trò c a thông tin ñó là, m t s n ưc ñã coi thông tin là m t lo i hàng hóa ñc bi t và nó ñã tr thành các tiêu chí ñ ñánh giá trình ñ phát tri n kinh t c a mi n ưc. 2, Thông tin là y u t quan tr ng thúc ñy s phát tri n n n kinh t và s n xu t T tr ưc ñ n nay m i ho t ñ ng, s n xu t c ũng nh ư kinh doanh t t c ñ u c n ñ n thông tin. S c n thi t c a thông tin là không th bàn cãi trong xã h i hi n ñ i ngày nay. Nhu c u ñòi hi và c n thông tin, c ũng nh ư x lý thông tin m i n y sinh nhanh chóng và ñòi h i ñưc ñáp ng k p th i, do ñó vai trò c a thông tin trong kinh t càng thêm quan tr ng. Trong ñiu ki n cách m ng khoa h c và công ngh hi n nay thì khoa h c, k thu t, và s n xu t là các b ph n kh ăng khít v i nhau, t o ra m t chu trình khép kín. Cùng v i s phát tri n v ưt b c c a công ngh , thông tin ngày càng ñưc s d ng hi u qu trong s n xu t và kinh doanh. 3, Thông tin gi vai trò hàng ñu trong s phát tri n c a khoa h c Vai trò c a thông tin trong s phát tri n c a khoa h c hi n ngay trong quy lu t phát tri n c a khoa h c. M t trong nh ng quy lu t phát tri n c a khoa h c là tính k th a và tính qu c t ca nó. Không m t phát minh khoa h c nào mà l i là s n ph m lao ñ ng c a m t con ng ưi. Tính k th a là y u t quan tr ng thúc ñ y nhanh ti n b khoa h c. Ng ưi ñi sau không làm li nh ng vi c mà ng ưi ñi tr ưc ñã làm. Vì th các s n ph m khoa h c c a ng ưi ñi sau là các nghiên c u khoa h c m i, c ũng là các thông tin khoa h c m i. Nh ư v y ho t ñng nghiên cu khoa h c là m t h th ng ti p nh n thông tin t o ra nh ng thông tin m i khác v i thông tin ban ñu. 4, Thông tin là c ơ s c a lãnh ño và qu n lý Qu n lý là m t d ng t ươ ng tác ñc bi t c a con ng ưi v i môi tr ưng xung quanh nh m ñ t ñưc các m c tiêu c a t ch c. Quá trình qu n lý ñưc xác ñ nh nh ư m t lo t các ho t ñ ng ñnh h ưng theo m c tiêu, trong ñó có các hành ñng c ơ b n (xác ñ nh m c tiêu, l p k ho ch, t ch c và ki m tra). Nhi m v quan tr ng c a qu n lý là ra các quy t ñ nh. Hi u qu ca qu n lý ph thu c vào các quy t ñ nh. Ch t l ưng c a các quy t ñ nh ph thu c nhi u vào s ñ y ñ và ñúng ñn c a các thông tin ñưc cung c p. Các nhà qu n lý th ưng s d ng thông tin ñ thi t k ñưng l i hành ñng c a mình. B n ch t ca thông tin ñòi h i các nhà qu n lý ph i thay ñ i tu ỳ theo c p qu n lý c a mình. Nh ư v y, thc ch t c a quá trình qu n lý là quá trình x lý thông tin c a ng ưi lãnh ño. Do ñó thông tin là y u t quy t ñ nh và c c k ỳ quan trong mà thi u nó thì không th có b t k ỳ quá trình qu n lý nào trong các h th ng c a t ch c c a xã h i. 5, Vai trò c a thông tin trong v ăn hóa và giáo d c Nh ư chúng ta ñã th y nhu c u c a cong ng ưi th t là vô h n ñó là các nhu c u v v t ch t (nh ư ăn, ) và nhu c u v tinh th n (v ăn hóa, thông tin, giáo d c, gi i trí ). Tr ưc s phát tri n ti n b c a khoa h c công ngh ñã t o ra cho con ng ưi nh ng ñiu ki n t t h ơn trong nhu c u s ng, v v ăn hóa tinh th n, c ũng nh ư trong sáng t o khoa h c và trong th ưng th c các giá tr v ăn hóa dân t c và c a nhân lo i. Giáo d c là ho t ñ ng xã h i nh m th c hi n ch c n ăng chuy n giao thông tin t th h này sang th h khác. Do ñó giáo d c là nhân t hàng ñu c a s phát tri n. Trong quá trình giáo dc chúng ta ñã t o cho nh ng th h sau ph ươ ng pháp trình bày thông tin theo nhi u hình th c khác nhau. Ngày nay cùng v i s phát tri n c a xã h i nhu c u c n thông tin ph c v cho cu c s ng ngày càng cao và t ăng c v s l ưng c ũng nh ư ch t l ưng. 6
  11. 1.2. H th ng 1.2.1. Khái ni m chung v h th ng Trong s phát tri n c a xã h i t x ưa ñn nay thu t ng “H th ng” không ph i là m t thu t ng m i m gì trong th i ñi hi n nay. Trên th c t chúng ta nói và ñã nghiên c u ñn các h th ng nh ư h th ng pháp lu t, h th ng tu n hoàn, h th ng thông tin Trong các h th ng mà con ng ưi ñã nghiên c u và trình bày thì b t k ỳ m t h th ng nào cũng bao g m nhi u thành ph n khác nhau (M i m t thành ph n trong h th ng chúng ta có th coi chúng là các ph n t ) m i m t thành ph n ñó nó có các ch c n ăng, kh n ăng riêng bi t. Nh ưng có m t ñim chung là các thành ph n ñó chúng ñ u có các m i quan h m t thi t và qua l i v i nhau nh m t o cho h th ng ho t ñ ng ñưc. Nh ư v y m t h th ng có th hi u ñơ n gi n ñó là m t t p h p các ph n t có t ch c, có m i quan h ràng bu c l n nhau và cùng ho t ñng nh m ñt ñưc nh ng m c ñích chung nh t ñnh nào ñó. 1.2.2. H th ng và các phân h ð hình thành lên m t h th ng nào ñó thì các ph n t trong h th ng s là các y u t , các thành ph n quy t ñ nh ph ươ ng th c ho t ñ ng và s n ph m c a h th ng ñó. Nh ư v y các ph n t c a h th ng là các thành ph n h p thành h th ng. Trong s ơ ñ I.1.1.a các ph n t là 1.1, 1.2, 1.3, , 1.N và các ph n t này liên h v i nhau t o thành m t h th ng duy nh t (g i chung là h th ng). Mi m t ph n t trong h th ng ñó ñưc g i là các phân h nh ư 1.3.1, 1.3.2, 1.3.n (s ơ ñ 1.1.b). S ơ ñ I.1.1.c là c u trúc có ñ ng c p c a b t k ỳ m t h th ng nào. Các ph n t trong m t h th ng có th r t ña d ng nó có th là các th c th hi n t i, ho c các th c th tr u t ưng, nh ư là m t ph ươ ng pháp, m t l p lu n, m t quy t c (nh ư trong các h th ng t ư t ưng). Nh ư v y, các ph n t trong các h th ng hay có khi trong cùng m t h th ng cũng có th khác nhau v c tính ch t l n b n ch t nh ưng chúng l i h tr nhau, b tr cho nhau. Các ph n t trong m t h th ng luôn luôn t n t i nh ng m i quan h , t o thành m t c u trúc. Các ph n t trong h th ng không nh t thi t là s ơ ñng mà nó có th là các th c th ph c t p mà khi ñó có th l i ñưc xem nh ư nh ng h th ng con ( ñó là các phân h s ơ ñ I.1.1c). Trong th c t h th ng th ưng có tính phân c p, m c ñ phân c p nhi u hay ít tu ỳ thu c vào các h th ng chính. Hay nói m t cách khác h th ng chính ñưc t p h p t nhi u h th ng con. Mi quan h c a các ph n t trong h th ng, trong h th ng các ph n t không ph i ñưc t p hp m t cách ng u nhiên, r i r c, mà gi a chúng luôn t n t i nh ng quan h nh t ñ nh ñó là: các quan h n ñ nh, lâu dài hay các quan h b t th ưng, t m th i. Các quan h này nh t thi t các nhà phân tích xây d ng h th ng ph i xem xét. H th ng ñưc nghiên c u là h th ng có m c tiêu, do v y h th ng g n li n v i các t ch c kinh t - xã h i. H th ng ñưc nghiên c u là h th ng m , nó có m i liên h v i môi tr ưng bên ngoài. 1 3.1 1.1 1.2 1.3.n 1.3.2 1.N 1.3 Phân h ( b) 7 H th ng (a)
  12. H Th ng 1. 1 1. 2 1. 3 1. 4 1. N 1. 3.1 1. 3.2 1. 3.n Phân c p h th ng ( c) Sơ ñ I.1.1 : H thng và phân h 1.2.3. Các ñc tr ưng c a h th ng 1, Tính t ch c Gi a các ph n t trong h th ng ph i có m i quan h nh t ñ nh, quan h có hai lo i: - Quan h n ñ nh: là quan h t n t i lâu dài c n ph i nghiên c u khi xét ñ n m i quan h . Quan h n ñ nh không có ngh ĩa là b t bi n, nó có bi n ñ ng nh ưng v n gi ñưc m c n ñnh t ươ ng ñi. Ví d : S công nhân trong m t xí nghi p là không n ñ nh nh ưng khi xét ñn s l ưng nói chung là n ñ nh, t c là s t ăng, gi m không ñáng k . - Quan h không n ñ nh: là nh ng quan h t n t i t c th i. Ví d : Các chuy n công tác ñ t xu t c a nhóm nhân viên trong c ơ quan, v.v 2, Tính bi n ñ ng Bt k ỳ m t h th ng nào c ũng có tính bi n ñ ng, t c là có s ti n tri n và ho t ñ ng bên trong h. - Ti n tri n có ngh ĩa là các ph n t c a nó và các m i quan h c a các ph n t có th phát sinh, t ăng tr ưng, có th suy thoái c a h th ng. Ví d : H th ng kinh doanh c a m t công ty có th có lúc lãi, lúc l v.v - Ho t ñ ng: bên c nh s ti n tri n chúng ta còn ph i xem xét ñ n s ho t ñ ng c a h th ng: ñó là các ph n t trong h th ng, trong các m i quan h ñã ñnh, cùng c ng tác vi nhau ñ ho t ñ ng và th c hi n m t m c ñích chung nh t ñ nh c a h th ng. M c ñích chung c a h th ng ñưc xác ñ nh b i nh ng cái ñu vào h th ng và ñu ra c a h th ng. Nh ư v y có ngh ĩa là h th ng ph i trong m t môi tr ưng và nó nh n cái vào t môi tr ưng và xu t cái ra tr l i môi tr ưng. Ví d : ho t ñ ng c a h th ng thông tin ñ t ñai trong công tác xây d ng b n ñ ñ a chính (sơ ñ I.1.2) Bn ñ ñ a chính S li u ño ñ c H T X lý s li u Sơ ñ I.1.2: S ơ ñ ho t ñ ng c a h th ng xây d ng b n ñ ñ a chính 3, H th ng ph i có môi tr ưng ho t ñ ng Mt h th ng luôn luôn t n t i trong m t môi tr ưng nào ñó. Môi tr ưng là t p h p các ph n t không thu c h th ng nh ưng có th tác ñ ng vào h th ng ho c b tác ñ ng b i h th ng. H th ng và môi tr ưng không th tách r i nhau. Ví d : H th ng s n xu t/kinh doanh không th tách r i v i môi tr ưng khách hàng. 8
  13. Trong quá trình xây d ng h th ng c n ph i phân bi t h th ng và môi tr ưng xung quanh. Mun làm ñưc ñiu này chúng ta ph i xác ñ nh ñưc gi i h n c a h th ng. 4, H th ng ph i có tính ñiu khi n Cơ ch ñiu khi n nh m ph i h p, d n d t chung các ph n t c a h th ng ñ chúng không tr ưt ra ngoài m c ñích (tính h ưng ñích) c a h th ng. 1.2.4. Các thành ph n c ơ b n c a m t h th ng H th ng là m t t p h p g m nhi u các ph n t , có các m i quan h ràng bu c l n nhau và cùng ho t ñng h ưng t i m t m c ñích nh t ñnh. N u tách b con ng ưi kh i h th ng chúng ta th y các thành ph n c ơ b n c a h th ng bao g m ð u vào; X lý; ð u ra.(s ơ ñ I.1.3) 1, ðu vào Các thông tin ñu vào c a h th ng th ưng là các ngu n s li u, các thông tin ñiu tra; Các thông tin này h u h t ñu d ng thô và ch ưa ñưc x lý. Vi c ñiu tra thu th p các thông tin ñu vào ph i trung th c, khách quan, ph n ánh ñúng th c tr ng, không b sót, 2b, X lý X lý bao g m các quá trình x lý, ch bi n ñ bi n các y u t vào thành các y u t ra. Các x lý ñó là quá trình bi n ñi thông tin nh m t o ra các thông tin theo các th th c ñã quy ñnh, hay tr giúp các quy t ñnh cho các nhà lãnh ño 3, ðu ra ðu ra là các thông tin cung c p cho các ñi t ưng s d ng (có th là các cá nhân, các nhà doanh nghi p, các nhà khoa h c c ũng nh ư các c ơ quan nhà n ưc ). Các thông tin ñu ra ñưc th hi n nhi u hình th c khác nhau theo các ñ c tr ưng c a h th ng. Ph n h i Ph n h i ðiu khi n ðu v ào X lý ðu ra Sơ ñ I.1.3: Các kh i c a h th ng Ngoài ra ng ưi ta còn ñư a thêm hai thành ph n quan tr ng liên quan ñn ñiu khi n h th ng là ph n h i và ñiu khi n. - Ph n h i: là d li u v s hoàn thành nhi m v c a h th ng. - ðiu khi n: là giám sát các thông tin ph n h i ñ xem h th ng có ho t ñ ng ñúng h ưng nh m ñ t t i m c tiêu hay không. Khi ñó ch c n ăng ñiu khi n ph i th c hi n các ch c n ăng ñiu ch nh c n thi t ñ i v i ñu vào và quá trình x lý ñ m b o các ñ u ra thích h p. Khi xem xét h th ng chúng ta còn ph i quan tâm ñ n môi tr ưng mà h th ng t n t i; H th ng con c a h th ng; H th ng m , h th ng có trao ñ i v i môi tr ưng bên ngoài 1.2.5. Vòng ñi c a h th ng Vòng ñi c a h th ng là kho ng th i gian t khi h th ng sinh ra ñ n khi h th ng ch t. Vòng ñi c a h th ng ñưc chia thành các giai ñon sau: Giai ñon sinh thành; Giai ñon phát tri n; Giai ñon tr ưng thành; Giai ñon ch t. 1, Giai ñon sinh thành: b t ñ u t lúc có d ñ nh hay ý t ưng thi t l p h th ng m i cho ñ n khi có k ho ch xây d ng h th ng. 2, Giai ñon phát tri n: giai ñon h th ng ñưc xây d ng t ng b ưc ñưc tính t khi tri n khai k ho ch xây d ng h th ng ñ n khi h th ng ñưc xây d ng xong. 3, Giai ñon tr ưng thành: là giai ñon khai thác h th ng. Trong giai ñon này h th ng v a xây d ng ho t ñ ng theo các ch c n ăng ñã ñnh. 9
  14. 4, Giai ñon suy thoái: trong quá trình khai thác h th ng, xu t hi n nh ng thay ñ i (so v i th i gian tr ưc) có th xu t phát t bên trong ho c bên ngoài h th ng làm cho h th ng không ñáp ng ñưc ñ y ñ yêu c u th c ti n. Lúc này ng ưi ta ti n hành c i ti n h th ng làm cho h th ng thích nghi v i s thay ñ i. Tuy nhiên vi c c i ti n b gi i h n b i các y u t kinh t , công ngh . Khi vi c c i ti n h th ng không ñ t hi u qu mong mu n, ng ưi ta s lo i b h th ng và ti n hành xây d ng h th ng m i thay th . 1.2.6. Ba h th ng c a m t t ch c Ba m c c n ph i quan tâm trong phân tích các dòng ñó là ba phân h t o thành xí nghi p: h th ng tác nghi p/sn xu t, h th ng quy t ñ nh ho c ñiu khi n và h thông tin. Ba h th ng cu t ch c (sơ ñ I.1.4): 1, H tác nghi p, s n xu t H tác nghi p có liên quan v i t t c các ho t ñ ng s n xu t, tìm ki m khách hàng m i, v.v mt cách t ng quát là các ho t ñ ng nh m th c hi n các công vi c có tính cách c nh tranh ñ ñt ñưc m c tiêu ñã xác ñnh b i h quy t ñ nh. Nh ng ph n t c u thành ñây là nhân l c (th c hi n các công vi c) , ph ươ ng ti n (máy, thi t b, dây chuyn công ngh , v.v ), các thành ph n này tác ñng t ươ ng h v i nhau ñ ñáp ng mc tiêu: ví d nh ư s n xu t ra m t l ưng xe d ñ nh tr ưc. H th ng quy t ñ nh H th ng thông tin H th ng tác nghi p Sơ ñ I.1.4: Ba h th ng c a m t t ch c 2, H th ng quy t ñ nh H th ng quy t ñ nh có liên quan ñn các tác v qu n lý, có th tìm ñây các quy t ñ nh chi n l ưc, quy t ñ nh chi n thu t, dài ho c trung h n (t ăng ph n th tr ưng, thay ñ i l ưng xe tiêu th ), ng n h n (m c tiêu: thay ñi cách th c qu n lý d tr , nghiên c u m t "chi n dch" th ăm dò th hi u khách hàng mh m h ưng h vào s n ph m m i c a xí nghi p) 3, H th ng thông tin H th ng thông tin là h th ng có vai trò quan tr ng trong vi c liên h hai h th ng quy t ñ nh và tác nghi p, b o ñ m chúng v n hành làm cho t ch c ñ t các m c tiêu ñt ra. H th ng thông tin g m: - T p h p các thông tin (h u ích/vô ích, có c u trúc ho c không có c u trúc, hình th c ho c phi hình th c luân chuy n trong xí nghi p) . - Cách th c s d ng chúng (quy t c qu n lý). - T p h p các ph ươ ng ti n giúp s lý thông tin. Thông qua thông tin, t t c các cán b công nhân viên quan h v i nhau, liên h gi a h v i các ph ươ ng ti n cho phép x lý nh ng thông tin này. Mc tiêu c a h th ng thông tin: - Cung c p cho h quy t ñ nh t t c thông tin c n thi t trong quá trình ra quy t ñnh (các thông tin xu t phát t môi tr ưng ho c t h tác nghi p). 10
  15. - Chuy n các thông tin t h th ng quy t ñ nh cho h th ng tác nghi p và môi tr ưng bên ngoài. Ho t ñ ng h t ch c ñưc ñánh giá t t hay x u tùy thu c vào ch t l ưng c a vi c x lý, s phù h p c a h thông tin. 1.3. H th ng thông tin 1.3.1. Khái ni m H th ng thông tin bao g m các ph n t trong h th ng t o thành. Các ph n t trong h th ng thông tin hi n ñ i bao g m: con ng ưi, ph ươ ng pháp, ph ươ ng ti n và bao g m c các vn ñ sau: - T p h p thông tin, thông tin có th t n t i trên nhi u lo i v t mang tin khác nhau và các dng khác nhau nh ư thông tin d ng vi t trên gi y, thông tin hình nh trên b nh máy tính. - T p h p các ph ươ ng ti n l ưu tr và x lý thông tin. - Các quy t c s d ng, x lý thông tin. - Ngu n nhân l c. H th ng Môi tr ưng Ph n Quan h Ph n t 1 t 2 ð u vào ðu ra Ph n Ph n Ph n t 3 t 4 t n Sơ ñ I.1.5: S ơ ñ chung các b ph n c u thành h th ng thông tin - M i m t v n ñ n là mt ph n t trong h th ng thông tin. Cá c ph n t nà y liên k t tá c ñng qua l i và có mi quan h mt thi t v i nhau. (sơ ñ I.1.5) - M c tiêu c a h th ng thông tin là cung c p cho h th ng quy t ñ nh t t c các thông tin c n thi t cho quá trình ra quy t ñ nh và chuy n các thông tin t h th ng quy t ñ nh ñ n h th ng tác nghi p ho c ra môi tr ưng. Nh ư v y: H th ng thông tin là mt t p h p g m nhi u thành ph n mà m i liên h gi a các thành ph n này c ũng nh ư liên h gi a chúng v i các h th ng khác là liên h thông tin v i nhau. 1.3.2. Các b ph n c u thành h th ng thông tin H th ng thông tin là h th ng s d ng ngu n l c con ng ưi và công ngh thông tin ñ ti p nh n các ngu n d li u nh ư các y u t ñ u vào và x lý chúng thành các thông tin ñu ra. 1, Ngu n l c con ng ưi Trong h th ng thông tin ngu n l c con ng ưi r t ña d ng và phong phú nó bao g m: các chuyên gia v h th ng thông tin (phân tích viên h th ng, l p trình viên, nhân viên ñng máy ); Ng ưi dùng cu i (t t c nh ng ng ưi s d ng h th ng thông tin, t các nhà lãnh ño, các c p qu n lý, các nhân viên th a hành và tác nghi p). Con ng ưi là thành ph n quan tr ng nh t c a m t h th ng thông tin. B i vì các k t qu x lý, ñu ra c a h th ng, là d li u ñã ñưc bi n ñ i, s p x p l i, ñưc xây d ng v i các c u trúc 11
  16. hp lý nh m làm rõ h ơn v các ñ i t ưng c n quan tâm. Nh ư v y con ng ưi các d li u thô thành các thông tin ph c v cho m c ñích c a mình. Các thông tin thu ñưc ñưc s d ng nh ư th nào s quy t ñ nh hi u qu c a toàn h th ng. ðiu này không thu c vào trách nhi m ca ph n c ng, ph n m m và d li u, mà là trách nhi m c a con ng ưi trong h th ng. Con ng ưi có vai trò quy t ñ nh không ch trong vi c s d ng các thông tin thu ñưc, mà còn trong toàn b các khâu hình thành nên h th ng và v n hành nó. ðươ ng nhiên chính con ng ưi xây d ng nên h th ng thông tin, ñ c bi t là các ph n m m, d li u và các th t c. Các th t c do con ng ưi ñ t ra do ñó nó có vai trò quy t ñ nh ñ tri n khai thành công và khai thác m t cách có hi u qu h th ng thông tin, và c ũng có th tr thành tr ng i ñáng k cho h th ng, nhi u khi khá l n và t n ti n. 2, Công ngh thông tin Công ngh thông tin bao g m ph n c ng và ph n m m dùng ñ xây d ng và khai thác h th ng thông tin. Bên c nh ñó công ngh thông tin nên hi u nó nh ư m t h th ng công ngh ph c v cho vi c thu th p, l ưu tr , x lý và cung c p thông tin. X lý thông tin bao g m các công tác liên quan ñn các ho t ñ ng thu nh n, x lý, l ưu tr , tìm ki m và hi n th thông tin. - Ph n c ng: Các h th ng máy tính bao g m các thi t b ñ u vào, thi t b x lý, thi t b l ưu tr , thi t b ñ u ra, cùng các c ơ s h t ng k thu t c n thi t khác, t o nên ph n c ng c a h th ng thông tin. (máy móc: máy tính, màn hình, các ñĩ a, máy in, máy quét ; Môi tr ưng lưu tr : ñĩ a m m, ñĩ a c ng, ñĩ a CD, ñĩ a DVD, gi y ) - Ph n m m: ñó là ph n mà tr giúp cho h th ng máy tính hay các ho t ñ ng c a con ng ưi trong h th ng thông tin và nó bao g m ph n m m h th ng, ph n m m ng d ng và các ph n mm chuy n d ch mã Ph n m m h th ng là ph n m m giúp ñ h th ng máy tính ho t ñ ng. Nhi m v chính c a ph n m m h th ng là tích h p, ñiu khi n và qu n lý các ph n c ng riêng bi t c a h th ng máy tính. Ph n m m h th ng khác v i ph n m m ng d ng là nó không tr c ti p giúp ñ ng ưi dùng. Ph n m m ng d ng là m t lo i ph n m m có kh n ăng làm cho máy tính th c hi n tr c ti p mt công vi c nào ñó ng ưi dùng mu n th c hi n. ðiu này khác v i ph n m m h th ng tích hp các ch c n ăng c a máy tính, nh ưng có th không tr c ti p th c hi n m t tác v nào có ích cho ng ưi dùng. Các ph n m m chuy n d ch mã bao g m trình biên d ch và trình thông d ch, các lo i ch ươ ng trình này s ñc các câu l nh t các mã ngu n ñưc vi t b i các lp trình viên b ng m t ngôn ng l p trình và dch nó sang d ng ngôn ng máy mà máy tính có th hi u ñưc, hay d ch nó sang m t d ng khác nh ư là tp tin ñ i t ưng và các t p tin th ư vi n mà các ph n m m khác (nh ư h ñiu hành ch ng h n) có th hi u ñ v n hành máy tính th c thi các l nh. 3, Cơ s d li u Trong m t h th ng thông tin thì cơ s d li u là không th thi u. Mi m t h th ng thông tin có mt c ơ s d li u phù hp v i cá c nhi m v c a mì nh cũ ng nh ư có cá c ph ươ ng ti n x lý phù hp. 3, Tài nguyên m ng - Môi tr ưng truy n thông - Các d ch v m ng 1.3.3. Nhi m v , vai trò và ch t l ưng ca h th ng thông tin 1, Nhi m v c a h th ng thông tin - Nhi m v ñi ngo i: H th ng thông tin thu nh n thông tin t môi tr ưng bên ngoài, và ñư a thông tin t trong h th ng ra ngoài. 12
  17. - Nhi m v ñ i n i: H th ng thông tin là c u n i, m i liên l c gi a các b ph n c a h th ng. Nó cung c p cho h tác nghi p, h ra quy t ñnh các thông tin ph n ánh tình tr ng n i b c a cơ quan, t ch c trong h th ng và tình tr ng ho t ñng c a h th ng. 2, Vai trò c a h th ng thông tin Vai trò c a h thông tin là thu nh n thông tin, x lý và cung c p cho ng ưi s d ng khi có nhu cu. Ta có th s ơ ñ hoá toàn b quá trình di n ra trong h thông tin qu n lý nh ư s ơ ñ I.1.6. a, Thu th p thông tin H thông tin ph i thu nh n các thông tin có ngu n g c khác nhau và d ưi nhi u d ng khác nhau. T ch c ch có th gi l i nh ng thông tin h u ích, vì v y c n ph i l c thông tin: - Phân tích các thông tin ñ tránh s quá t i, ñôi khi có h i. - Thu th p thông tin có ích: Nh ng thông tin có ích cho h th ng ñưc c u trúc hoá ñ có th khai thác trên các ph ươ ng ti n tin h c. Thu th p thông tin th ưng s d ng gi y ho c v t ký tin t. Thông th ưng, vi c thu th p thông tin ñưc ti n hành m t cách h th ng và t ươ ng ng v i các th t c ñưc xác ñ nh tr ưc, Ví d : nh p v t t ư vào kho, thanh toán cho nhà cung ng. M i s ki n d n ñ n vi c thu th p theo m t m u ñ nh s n tr ưc, ví d : cách t ch c trên màn hình máy tính, v.v Thu th p thông tin là tác v r t quan tr ng và t nh , yêu c u không ñưc sai sót. b, X lý thông tin Công vi c l a ch n thông tin thu th p ñưc coi là b ưc x lý ñ u tiên, ti p theo s tác ñ ng lên thông tin, x lý thông tin là: - Ti n hành tính toán trên các nhóm ch tiêu. - Th c hi n tính toán, t o các thông tin k t qu . - Thay ñi ho c lo i b d li u. - S p x p d li u. - L ưu t m th i ho c l ưu tr . X lý có th th c hi n th công, c ơ gi i ho c t ñ ng. c, Phân ph i thông tin Cung c p thông tin là m c tiêu c a h th ng. Nó ñ t ra v n ñ quy n l c: ai quy t ñ nh vi c phân ph i? cho ai? vì sao? Phân ph i thông tin có th có m c tiêu ban b l nh, báo cáo v s n xu t, tr ưng h p này g i là phân ph i d c. M c tiêu phân ph i nh m ph i h p m t s ho t ñ ng gi a các b ph n ch c năng g i là phân ph i ngang. 13
  18. Thông tin n i Thông tin ngo i - Thông tin vi t - Thông tin vi t - Thông tin nói - Thông tin nói - Thông tin hình nh - Thông tin hình nh - Thông tin d ng khác - Thông tin d ng khác Thu nh n X lý các d li u thô (l c c u trúc hoá) Thông tin c u trúc X lý (Áp d ng các quy t c qu n lý) Thông tin k t qu Ng ưi s Phân phát thông tin Ng ưi s dng dng Sơ ñ I.1.6. Các quá trình trong h th ng thông tin ð t i ưu phân ph i thông tin, c n ñáp ng ba tiêu chu n: - Tiêu chu n v d ng: C n tính ñ n t c ñ truy n thông tin, s l ưng n ơi nh n, v.v c n ph i cho d ng thích h p v i ph ươ ng ti n truy n: + Gi y, th ư tín cho lo i thông tin cho các ñ a ch là các ñi lý. + Gi y, telex ho c telecopie ñ xác ñ nh m t ñơn ñt hàng qua ñin tho i. + V t th ký tin t dành cho thông tin d ng mnh l nh, nh p li u. + Âm thanh s d ng cho thông tin d ng m nh l nh. - Tiêu chu n v th i gian: B o ñ m tính thích ñáng c a các quy t ñ nh. - Tiêu chu n v tính b o m t: Thông tin ñã x lý c n ñ n th ng ng ưi s d ng, vi c phân ph i thông tin r ng hay h p tùy thu c vào m c ñ quan tr ng c a nó. 3, Ch t l ưng c a h th ng thông tin Ch t l ưng c a h thông tin ph thu c vào ba tính ch t: nhanh chóng, uy n chuy n và thích ñáng. a, Tính nhanh chóng: h x lý thông tin quá kh , hi n t i c n ph i b o ñ m cho m i ph n t ca t ch c có thông tin h u ích nhanh nh t. b, Tính uy n chuyn ho c toàn v n c a thông tin: H thông tin ph i có kh n ăng x lý và phát hi n các d th ưng nh m b o ñ m truy n t i các thông tin h p th c. c, Tính thích ñáng: h thông tin ph i có kh n ăng thu nh n t t c các thông tin chuy n ñ n cho nó nh ưng ch dùng nh ng thông tin mà nó c n. 1.3.4. Phân lo i h th ng thông tin Có nhi u cách ñ phân lo i h th ng thông tin, tu ỳ thu c theo tiêu chu n ñánh gía. Có th nh n th c h thông tin d ưi nhiu góc ñ khác nhau tùy theo cách x lý thông tin c a nó, tùy theo khu trú các s li u ho c ñ chính xác c a các thông tin. 1, Theo m c ñ t ñ ng hoá 14
  19. Thông tin có th ñưc x lý: - Th công. - Tr giúp b i thi t b ñin c ơ. - T ñ ng (L ưu ý: s hoàn toàn không h p lý n u ñ t ra v n ñ là t ñ ng hóa toàn b ). L a ch n t ñ ng hóa ph thu c các y u t : + C ơ quan, xí nghi p. + Kh i l ưng thông tin c n x lý. + T c ñ mong mu n nh n ñưc k t qu , khái ni m th i gian tr l i, chi phí t ñ ng hóa x lý. + M c li v th i gian ho c tài chính. 2, Theo m c ñ tích h p các ph ươ ng ti n x lý Khái ni m tích h p d a vào hai m t: khu trú các x lý, ki n trúc các ph ươ ng ti n x lý thông tin. a, H th ng thông tin ñc l p Vi cách ti p c n này, các h th ng x lý khác nhau t o thành các h th ng thông tin ñc l p. Các h th ng thông tin ñc l p th ưng d n ñ n: - Thu th p thông tin d ư th a, vô ích. - Trùng l p các x lý. b, H th ng thông tin tích h p Vi cách nhìn này, h thông tin ñưc xem là m t ph n t duy nh t. T t c thông tin ch thu th p m t l n vào h th ng và ñưc s d ng trong nhi u x lý sau này. Ví d : các thông tin ñc tr ưng c a khách hàng ch ñưc thu th p m t l n và d ưc s d ng b i nhi u ng ưi s d ng trong các áp d ng riêng bi t. H th ng tích h p ñòi h i mt cơ s d li u duy nh t v i các ph ươ ng ti n k thu t thích h p ñ s d ng nó (m ng c c b , truy n thông t xa, v.v ) . Nh ư v y, s l a ch n tích h p có nh hưng ñ n các ph ươ ng ti n x lý thông tin. c, Các ki n trúc khác nhau c a các ph ươ ng ti n x lý Ki n trúc c a ph ươ ng ti n x lý thông tin t ươ ng ng v i các c u trúc c a h th ng kinh t xã hi, phân làm ba lo i l n: - Ki n trúc t p trung: Thông tin ñưc x lý t i m t ñim duy nh t. Vì v y, toàn b thông tin cn ph i d n ñ n ñim này ñ x lý, sau ñó ñưc phân phát cho các n ơi khác. ðiu này cho phép công vi c ñưc ti n hành trên m t CSDL duy nh t, tránh thu th p hi u n ơi, nhi u l n. Tuy nhiên, ki n trúc này làm cho thông tin quá t i trong h th ng. Ki n trúc này không phù hp v i khuynh h ưng phát tri n c a ph n m m và ph n c ng, do ñó không ph bi n. Hai lo i d ưi ñây th ưng g p h ơn. - Ki n trúc phân tán (phi t p trung) : Các ph ươ ng ti n x lý xu t hi n các m c khác nhau ca h th ng. M i v trí làm vi c v i các d li u riêng c a mình, ñc l p t ươ ng ñi. Các v trí này ñưc liên k t b i m ng c c b ñ có th t p trung m t s thông tin nào ñó ho c cho phép truy c p các thông tin c n thi t cho m t x lý ñ a ph ươ ng. Ki n trúc này càng ph bi n t i các xí nghi p. Tuy nhiên, do tính x lý ñ ng d ng, nhân g p b i d li u nên c n nghiên c u ñ ch áp d ng tong m t k ho ch tin h c. - Ki n trúc phân ph i: Ki n trúc này k t h p b i hai ki u trên. X lý t i ñim trung tâm, trong khi ñó vi c thu th p và phân ph i có th th c hi n phân tán. Mi v trí làm vi c (thi t b d u cu i) k t n i v i m t máy tính trung ươ ng, làm vi c v i các v trí khác. 3, Theo m c ra quy t ñ nh mà h th ng thông tin qu n lý cho phép Có nhi u m c ra quy t ñ nh: Chi n l ưc, chi n thu t và tác nghi p. Theo th t trên, t m quan tr ng s gi m dn h th ng thông tin cn ph i cung c p thông tin thích h p v i t ng 15
  20. mc. Vi c phân lo i các quy t ñ nh theo m c ñưc th hi n nh ư sau: M c chi n l ưc; M c chi n thu t; M c tác nghi p (sơ ñ I.1.7). a, M c chi n l ưc Nh ng quy t ñ nh này ñư a t ch c vào th c hi n các m c tiêu ng n, trung và dài h n. Chúng cn có ngu n thông tin l n t bên ngoài. M t s thông tin cho vi c ra quy t ñ nh có th nh n ñưc t các x lý t ñ ng (ñưng phát tri n doanh s , phân tích m u các m u ñiu tra, v.v.) song vi c th c hi n các công vi c này th ưng ñ c x lý th công. Ví d : Vi c tung ra th tr ưng s n ph m m i, c n h thông tin qu n lý cung c p các s li u nghiên c u th tr ưng, chi phí, các v ăn phòng nghiên c u.v.v. ð b t cán b cao c p, c n h th ng thông tin qu n lý cung c p các ñ c tr ưng c a v trí làm vi c mà cán b y ñ m trách. b, M c chi n thu t Là nh ng quy t ñ nh x y ra h ng ngày. Chi n thu t th ưng t ươ ng ng v i vi c làm thích nghi h th ng v i môi tr ưng ho c v i vi c nghiên c u hoàn thi n v n hành c a h th ng hi n h u. Ví d : L a ch n bi u giá m i, h thông tin qu n lý c n cung c p các y u t k toán phân tích ca m i s n ph m, các báo cáo ñiu tra th c hi n khách hàng v.v ð tuy n d ng nhân s t m th i, h thông tin qu n lý c n cung c p nh ng thông tin có liên quan ñn tình hình t ăng gi m ñơn hàng, v.v c, M c tác nghi p Là nh ng quy t ñ nh hình thành ho t ñ ng th ưng nh t c a h th ng, xu t phát t nh ng cá nhân th a hành và th ưng s d ng ph n l n x lý t ñ ng. Ví d : So n th o th ư cho khách hàng, l p phi u giao hàng, so n th o hoá ñơn, các tác v này ñu có th ñưc th c hi n t ñ ng. Mc ñ Quy t ñ nh chi n l ưc ho c k ho ch quan tr ng ca Quy t ñ nh chi n thu t ho c ñiu hành quy t ñnh Quy t ñ nh tác nghi p ho c ñiu ch nh Sơ ñ I.1.7: M c ñ quan tr ng c a các m c quy t ñ nh trong h th ng thông tin 1.3.5. M t s h th ng thông tin th ưng g p 1, H th ng thông tin kinh doanh/ d ch v H th ng thông tin kinh doanh, là h th ng d ưi s ñiu khi n c a con ng ưi nh m mang l i li nhu n t c là t o ra giá tr th ng d ư. Ch ng h n nh ư s n xu t, phân ph i hay l ưu thông s n ph m. H th ng thông tin dch v , là h th ng d ưi tác ñng tr c ti p c a con ng ưi nh m mang l i li ích, t c là cung c p giá tr s d ng. Ví d các ho t ñ ng giáo d c, y t , t thi n 16
  21. Khi nghiên c u các h th ng thông tin chúng ta nên chú ý; vi c phân ñ nh các h th ng này ch mang tính t ươ ng ñi và nó ch th t s c n thi t khi xây d ng h th ng và nó là cái m c ñ chúng ta ki m ñ nh l i h th ng xem h th ng ñã ñt yêu c u và m c tiêu ñ ra ch ưa. Trong h th ng thông tin kinh doanh và d ch v ñ u có s tham gia tr c ti p c a con ng ưi nên các h th ng th ưng mang theo nhi u ñ c ñim, ưu nh ưc ñim c a con ng ưi. 2, H x lý d li u (DPS-Data Processing System) X lý các giao d ch và ghi l i nh ng d li u cho t ng ch c n ăng ñ c thù. D li u ñưa vào ñưc th ưng xuyên c p nh t. D li u ñ u ra ñ nh k ỳ bao g m các tài li u ho t ñ ng và báo cáo. H x lý d li u có tính c c b th ưng dành cho các cho các nhà qu n lý c p tác nghi p. 3, H th ng tin qu n lý (MIS-Management Information System) H thông tin qu n lý là m t h th ng thông tin ñưc s d ng trong các t ch c kinh t xã h i, h g m nhi u thành ph n, m i thành ph n là m t h th ng con hoàn ch nh. H th ng thông tin qu n lý là m t c u trúc h p nh t các c ơ s d li u và dòng thông tin nh m làm t i ưu cho các công vi c thu th p, hi n th và cung c p thông tin. Ví d : h th ng thông tin qu n lý trong m t xí nghi p có các h th ng con là h th ng “Qu n lý v t t ư”, h th ng “Qu n lý tài chính”, , h th ng thông tin qu n lý trong m t tr ưng ñ i hc có các h th ng con là h th ng “Qu n lý v t t ư”, h th ng “Qu n lý ñào t o”, h th ng “Qu n lý nghiên c u khoa h c”, H tr các ch c n ăng x lý d li u trong giao d ch và l ưu tr . Dùng m t c ơ s d li u h p nh t và h tr cho nhi u ch c n ăng. Cung c p cho các nhà qu n lý các thông tin theo th i gian c a h th ng. Có c ơ ch b o m t thông tin theo t ng c p ñ có th m quy n s d ng. Cách xem xét t t nh t m t h th ng thông tin qu n lý là ñt nó trong m c ñích c a t ch c ñang s d ng h th ng ñó, m t trong các cách nh ư v y là nhìn h th ng thông tin d ưi góc ñ ca m t h h tr ra quy t ñ nh. Theo quan ñim c a h th ng thì m t h th ng thông tin qu n lý th ưng có 3 thành ph n c ơ bn : - Thành ph n quy t ñ nh: th c hi n ch c n ăng ra quy t ñ nh. - Thành ph n thông tin: th c hi n ch c n ăng ti p nh n, x lý, truy n tin và l ưu tr thông tin trong h th ng. - Thành ph n tác nghi p: là thành ph n b o ñ m các ho t ñ ng c ơ s c a m t t ch c. Ví d : h th ng thông tin qu n lý trong m t xí nghi p có thành ph n quy t ñ nh là Ban Giám ñc, thành ph n thông tin là các phòng ban ch c n ăng, thành ph n tác nghi p là các phân xưng, c ơ s s n xu t. Nh ư v y, H th ng thông tin c a m t t ch c là t p h p các ph ươ ng ti n, nhân l c, thông tin và ph ươ ng pháp x lý tin nh m cung c p các thông tin cho quá trình ra quy t ñ nh ñúng th i h n và ñ ñ tin c y. 4, H h tr quy t ñ nh (DSS- Decision Support System) Mc ñích c a h là giúp cho t ch c nh ng thông tin c n thi t ñ ra quy t ñ nh h p lý và ñ ñ tin c y. Kh n ăng c a h : - Cung c p, s p x p các ph ươ ng án theo tiêu chu n c a ng ưi làm quy t ñ nh. - Cung c p và phân tích d li u, bi u di n d li u b ng ñ th m t cách t ñ ng. - Ch n l a giúp m t ph ươ ng án t i ưu trên c ơ s các thông tin ñưa vào. ðc tr ưng c a DSS: - H tr các nhà làm quy t ñ nh trong quá trình ra quy t ñ nh. - To nh ng mô hình ña ch c n ăng, có kh n ăng mô ph ng và có các công c phân tích. - To thu n l i cho liên l c gi a các m c làm quy t ñ nh. 5, H chuyên gia (ES-Expert System) 17
  22. H th ng thông tin giúp các nhà qu n lý gi i quy t và th c hi n v n ñ m c cao h ơn DSS. H này liên quan ñn l ĩnh v c trí tu nhân t o, làm cho máy tính có kh n ăng l p lu n, h c tp, t hoàn thi n nh ư con ng ưi. Ch ng h n các ch ươ ng trình l p k ho ch tài chính, ch n ñoán b nh, d ch máy, 6, H th ng thông tin t ñng hoá ðó là các h th ng thông tin nh m x lý và ñiu khi n t ñng các quá trình v n hành các thi t b trong s n xu t, vi n thông, quân s , Các h th ng này ñu làm vi c theo ph ươ ng th c x lý th i gian th c. 1.3.6. Các m c b t bi n khi xây d ng h th ng thông tin 1 ,M c ý ni m (mô hình h th ng) H th ng thông tin m c ý ni m g i là H th ng thông tin ý ni m. H th ng thông tin ý ni m là s mô t toàn di n h th ng thông tin m t cách hoàn toàn ñc l p v i các l a ch n v t lý c th . L a ch n v t lý chính là nh ng l a ch n ñưc th c hi n trong quá trình xây d ng h th ng ñưc th hi n vi c khai thác s d ng h th ng. H th ng thông tin ý ni m là m t quá trình tr u t ưng hoá các y u t sau: - V t mang tin và t ch c d li u - Các ki u b x lý ñưc s d ng - Các th c khai thác - Phân b v m t ña lý c a h th ng Trong h th ng thông tin ý ni m mô t , t t c các thông tin ch u s thao tác c a h th ng (k các s ki n thông báo vào/ra c a h th ng). Các quy t c qu n lý c a h th ng, ñưc mô t ñc lp v i cách th c tri n khai áp d ng chúng. H th ng thông tin ý ni m ñưc bi u di n b ng mô hình và mô hình ñó ñưc g i là mô hình h th ng. Th i gian s ng c a m t h th ng ý ni m b ng th i gian s ng c a m c tiêu và h n ch ph i ch p nh n. Trong quá trình xây d ng h th ng, h th ng thông tin ý ni m là h th ng b t bi n ñưc s d ng nh ư m t h quy chi u. Mi s thay ñi các m c khác ñu ph i tham kh o m c ý ni m này. 2, M c logic (m c t ch c) ðây là m c ñu tiên mô t các l a ch n c a h th ng thông tin và ñưc g i là h th ng thông tin Logic; Nó là b n thi t k chi ti t c a h th ng thông tin trên c hai m t d li u và x lý. Mc tiêu c ơ b n khi xây d ng H th ng thông tin Logic là xác ñnh t p h p các ph ươ ng ti n và cách th c t ch c chúng ñ cung c p các thông tin c n thi t cho ng ưi s d ng ñúng th i hn và ñ uy n chuy n. Khi xây d ng h th ng thông tin Logic ph i xu t phát t h th ng thông tin ý ni m. ði v i mt h th ng thông tin ý ni m có th có nhi u ph ươ ng án logic khác nhau có ngh ĩa là có nhi u h th ng thông tin Logic. Th i gian s ng c a m c logic chính là th i gian s ng c a h n ch t m th i (h n ch t m th i có th là th i gian, ti n b c, k thu t ). 3, M c v t lý (tác nghi p) ðây là m c rõ nh t h th ng thông tin v t lý chính là h th ng ñang ñưc khai thác, s d ng. Mc tiêu c a quá trình xây d ng h th ng thông tin là t o l p h th ng thông tin v t lý. Quá trình xây d ng mt h th ng thông tin ñưc th hi n qua s ơ ñ I.1.8. H th ng thông H th ng thông H th ng thông H th ng thông tin hi n hành tin ý ni m tin logic tin v t lý Sơ ñ I.1.8: Các m c b t bi n trong quá trình xây d ng m t h th ng thông tin 18
  23. CH ƯƠ NG II: H TH NG THÔNG TIN ð T ðAI Mc tiêu: Giúp cho sinh viên n m b t các ki n th c c ơ b n v h th ng thông tin ñ t ñai. Ni dung: Bao g m nh ng v n ñ c ơ b n nh ư: khái ni m, các ñc tr ưng, tiêu chu n, tính ch t, các b ph n c u thành, cơ s d li u h th ng thông tin ñt ñai, quan h ngành tài nguyên môi tr ưng và h th ng thông tin ñ t ñai. 2.1. Khái ni m v h th ng thông tin ñ t ñai 2.1.1. Khái ni m H th ng thông tin ñt ñai (Land Information System - LIS) là h th ng thông tin cung c p các thông tin v ñt ñai. Nó là c ơ s cho vi c ra quy t ñnh liên quan ñn vi c ñu t ư, phát tri n, qu n lý và s d ng ñt ñai. H th ng h th ng thông tin ñ t ñai là công c hi n ñi ñưc xây d ng d a trên nh ng gi i pháp khoa h c - công ngh tiên ti n, nh m tr giúp và ñáp ng nh ng nhu c u c p thi t cho công tác qu n lý nhà n ưc các c p v ñ t ñai. Nó có tính ña m c ñích, ph c v các nhu c u khai thác s d ng khác nhau v thông tin ñt ñai c a Chính ph , các b , ngành liên quan và cng ñ ng xã h i. Cũng gi ng nh ư các h th ng thông tin khác, nó là t p h p b i các ph n t có m i quan h dàng bu c l n nhau cùng ho t ñ ng nh m t o ra các thông tin ñ t ñai ph c v cho công tác qu n lý nhà n ưc v ñ t ñai. Các ph n t trong h th ng thông tin ñ t ñai bao g m (sơ ñ I.2.1): - Ngu n l c con ng ưi (nhân s ); - C ơ s h k thu t và công ngh thông tin; - C ơ s d li u ñ t ñai ñ l n; - Các bi n pháp t ch c ñ t o ra thông tin giúp cho các yêu c u v qu n tr ngu n tài nguyên ñt. CƠ S H TNG K THU T NGU N CƠ S D LC CON LIS LI U ðT NG ƯI ðAI CÁC BI N PHÁP T CH C Sơ ñ I.2.1: Các b ph n c u thành h th ng thông tin ñ t ñai 19
  24. Giá tr c a thông tin ñt và hi u qu c a vi c ra quy t ñnh s có liên quan tr c ti p ñn ch t lưng và các v n ñ ñưc th c hi n trong h th ng thông tin. Ch u trách nhi m “v n hành” h th ng thông tin ñt là m t t p th các vi n nghiên c u, các nhà ña ch t, các nhà ño ñc v b n ñ, các nhà lâm nghi p, các nhà ñánh giá ñt, cá nhân, các k s ư thi t k h th ng, các nhà khoa h c máy tính, các cán b ghi chép d li u, các nhà qui ho ch ñt, các chuyên gia v lu t ñt ñai và t t c các nhà khoa h c có vai trò n i b t trong lĩnh v c thông tin ñt. ðiu ñáng quan tâm ñây là, h th ng thông tin ñ t ñai Vi t Nam ñã và ñang ñưc xây d ng da trên gi i pháp công ngh ArcGIS c a hãng ESRI (M ) - m t trong nh ng hãng tiên phong trong l ĩnh v c GIS, cung c p m t gi i pháp t ng th v h th ng thông tin ñ a lý. Arc/GIS luôn h tr nh ng phát tri n m i c a công ngh thông tin 2.1.2. Yêu c u c a h th ng thông tin ñ t ñai H th ng ph i có kh n ăng tích h p, th ng nh t nhi u d ng d li u khác nhau, v i dung l ưng rt l n. Toàn b h th ng ph i có ho t ñ ng trên m t c ơ s d li u th ng nh t, phù h p v i các ch c năng và nhi n v c a t ng ñơn v tham gia vào công tác qu n lý ñ t ñai. H th ng thông tin ñ t ñai ph i có tính phân c p v i các quy n h n xác ñ nh cho t ng c p th theo lu t và ngh ñ nh ñ t ñai. H th ng thông tin ñ t ñai ph i tuân theo các chu n do nhà n ưc ñã quy ñnh nh ư: ti ng vi t, chu n phân l p thông tin, chu n v trình bày d li u và tính th ng nh t trong toàn ngành. H th ng thông tin ñ t ñai ph i ñưc xây d ng trên c ơ s công ngh tiên ti n, có ñ tin c y cao, có tính m và phù h p v i ñ a ph ươ ng và ngu n nhân l c hi n có. H th ng thông tin ñ t ñai ph i ñơn gi n, d s d ng. H th ng thông tin ñ t ñai ph i có c ơ ch b o m t và an toàn d li u. 2.1.3. Ch c n ăng c a H th ng thông tin ñ t ñai Trong m t h th ng thông tin ñ t ñai c n ph i có ñ y ñ các ch c n ăng: Ch c n ăng thu th p, lưu tr , c p nh t và truy xu t d li u; Ch c n ăng tìm ki m thông tin; Ch c n ăng trao ñ i thông tin; Ch c n ăng phát tri n các ng d ng theo các ñ c thù c a công tác qu n lý nhà n ưc v ñ t ñai 1, Ch c n ăng thu th p, l ưu tr , c p nh t và truy xu t d li u H th ng thông tin ñ t ñai cho phép thu th p, nh p và l ưu tr các thông tin ñ t ñai ban ñ u nh ư: Thông tin v th a ñ t, thông tin v ch s d ng, thông tin v lo i ñ t, thông tin v giá ñt, thông tin v các b t ñ ng s n trên ñt. Ch c n ăng ñă ng ký ban ñu cho phép h th ng thông tin ñ t ñai có kh n ăng h tr công tác ñă ng ký c p gi y ch ng nh n quy n s d ng ñ t thông qua vi c xây d ng h s ơ ña chính theo các tiêu chu n nhà n ưc ban hành. H th ng thông tin ñ t ñai có th qu n lý chi ti t ñ n t ng tha ñ t, ñ ng th i qu n lý các lo i d li u khác trên cùng m t c ơ s d li u. Ch c n ăng c p nh t d li u c a h th ng thông tin ñ t ñai bao g m c p nh t các bi n ñ ng ñ t ñai theo t ng th i k ỳ và t i t ng th i ñim. Các thông tin ñưc c p nh t bao g m c các thông tin không gian và thu c tính trên t ng th a ñ t có bi n ñ ng. H th ng thông tin ñ t ñai có kh n ăng truy xu t các d li u nh ư l p báo cáo th ng kê theo tng lo i ñ t, theo t ng ñơn v hành chính các c p. Các thông tin ñưc truy xu t ñ m b o ñ chính xác, ñ tin c y cao. 2, Ch c n ăng tìm ki m thông tin H th ng thông tin ñ t ñai có kh n ăng tìm ki m thông tin theo các yêu c u c a các ñ i t ưng s d ng thông tin ñ t ñai. Hi n nay các thông tin th ưng ñ tra c u trong h th ng là: Mã ñơ n v hành chính (t t nh ñ n xã), mã b n ñ , s th a trên m nh b n ñ , s th a ph . 20
  25. H th ng thông tin ñ t ñai tìm ki m theo các ch s d ng ñ t g n li n v i t ng th a ñ t. Theo quy ñnh c a nhà n ưc thì m i th a ñ t ph i có m t s th a duy nh t. Các thông tin tìm ki m bao g m: Các thông tin v ñ h a nh ư hình d ng, kích th ưc, di n tích ca th a ñ t. - Các thông tin thu c tính v ch s d ng ñ t, ñ a ch , các b t ñ ng s n trên ñt, giá ñ t, các quy n v ñ t ñai 3, Ch c n ăng trao ñ i thông tin H th ng thông tin ñ t ñai có ch c n ăng trao ñ i thông tin v i các h th ng thông tin khác, ñm b o tính hòa h p, t ươ ng thích v d li u. 4, Ch c n ăng phát tri n các ng d ng theo các ñ c thù c a công tác qu n lý nhà n ưc v ñ t ñai H th ng thông tin ñ t ñai có ch c n ăng này làm cho h th ng m m d o h ơn và ph c v t t hơn cho công tác xây d ng c ơ s d li u ñ t ñai t i các ñ a ph ươ ng. 2.2. M c ñích và vai trò c a h th ng thông tin ñ t ñai 2.2.1. M c ñích c a h th ng thông tin ñt ñai Mc ñích c a h th ng thông tin ñt là quá trình bi n ñi các d li u ñ u vào v ñt ñai tr thành các thông tin ñu ra nh m ph c v cho công tác qu n lý nhà n ưc v ñt ñai, c ũng nh ư s d ng ñt ñai H th ng thông tin ñt trên c ơ s công ngh thông tin nh m cung c p các thông tin ñt ñai nh m giúp cho các nhà qu n lý, các c ơ quan nhà n ưc, các cá nhân s d ng ñt: qu n lý, khai thác, m t cách hi u qu nh t ñi v i ñt ñai. Nh ư v y h th ng thông tin ñ t ñai là h th ng h tr và là công c ña m c tiêu tr giúp hi u qu cho công tác qu n lý nhà n ưc v ñ t ñai. H th ng thông tin ñt ph c v cho vi c trao ñi thông tin gi a ngành tài nguyên và môi tr ưng v i các ngành khác và các l ĩnh v c khác nhau trong h th ng nhà n ưc Vi t nam. H th ng thông tin ñ t ñai có kh n ăng k t n i v i các h th ng thông tin khác ñ ph c v m t cách toàn di n v công tác qu n lý nhà n ưc v ñ t ñai và s phát tri n c a các ngành kinh t qu c dân. H th ng thông tin ñ t ñai ph c v cho các ngành kinh t qu c dân nh ư: ngành nông nghi p, giao thông, xây d ng, quy ho ch ñô th Thông qua các thông tin v hi n tr ng s d ng ñ t ñai, các thông tin v quy ho ch, k hoach s d ng ñ t ñai, các thông tin v giá tr ñ t ñai H th ng thông tin ñ t ñai ph i là m t h th ng ñ m nh, có kh n ăng l ưu tr , qu n lý phân tích, x lý, phân ph i và cung c p các thông tin ñ t ñai. Ngoài ra h th ng thông tin ñt, ñưc xây d ng ñ ph c v cho m t hay nhi u các ngành có nhi m v ñc bi t nh ư an ninh qu c phòng, phòng cháy ch a cháy, phòng ch ng t i ph m Bên c nh ñó, h th ng thông tin ñt còn liên k t v i m t s h thông thông tin khác ñư a ra các thông tin ph c v cho vi c ñiu hành qu n lý và xem xét vi c s d ng hi u qu các ngu n v n ñi v i ñt ñai cho phù h p v i các m c tiêu c a các t ch c trong và ngoài n ưc. H th ng thông tin ñ t ñai ph c v ñ c l c cho, hi u qu cho vi c hình thành, phát tri n th tr ưng chuy n quy n s d ng ñ t và th tr ưng b t ñ ng s n thông qua vi c cung c p ñ y ñ và k p th i các thông tin v ñ t ñai. Cung c p thông tin cho ñi t ưng s d ng ñt ñai. Nh ư v y, H th ng thông tin ñt ñưc nhà n ưc xây d ng nh m n m ch c và qu n ch t qu ñt c a qu c gia; s d ng m t cách h p lý và hi u qu ñt ñai, ñem l i l i ích l n nh t cho nhà n ưc. 2.2.2. Vai trò c a h th ng thông tin ñ t ñai H th ng thông tin ñ t ñai là công c tr c ti p ph c v cho vi c ho ch ñ nh các chính sách ñ t ñai: ñó là các thông tin ph c v cho các quy t ñ nh v quy hoach, k hoach s d ng ñ t ñai. 21
  26. Ph c v cho các vi c s d ng ñ t ñai có hi u qu ñúng v i các m c tiêu quy ho ch và phát tri n kinh t xã h i. H th ng thông tin ñ t ñai là công c qu n lý t i t ng th a ñ t, t ng ch s d ng, qu n lý c các quá trình chuy n ñ i ñ t ñai, ki m tra ñ t ñai, theo dõi quá tình qu n lý và s d ng ñ t. H th ng thông tin ñ t ñai là công c ñ qu n lý th ng nh t h th ng các d li u v h s ơ ña chính, các thông tin v tài nguyên ñt và cung c p các thông tin ñ t ñai cho các ho t ñ ng kinh t c a các ngành, các ña ph ươ ng và các ñi t ưng s d ng ñ t. H th ng thông tin ñ t ñai là công c ñ c bi t và hi u qu cho vi c cung c p các thông tin ñ t ñai cho th tr ưng s d ng ñ t và th tr ưng b t ñ ng s n. Ngoài ra h th ng thông tin ñ t ñai còn cung c p các thông tin n c ơ b n cho công tác quy ho ch qu n lý ñô th và nông thôn. 2.3. Các b ph n c u thành h th ng thông tin ñt ñai 2.3.1. Ngu n nhân l c (nhân s trong h th ng thông tin ñ t ñai) Ngu n nhân s là m t v n ñ c n quan tâm hàng ñu b i vì nó quy t ñnh m t ph n l n s ho t ñng và thành công c a h th ng thông tin ñt. Trong h th ng thông tin ñt ngun nhân s ñưc ñào t o v chuyên môn, ñào t o v công ngh thông tin. Quá trình ñào t o cán b có th phân thành nhi u c p b c khác nhau và tu ỳ vào công vi c c a các ñi t ưng trong h th ng. Trong m t h th ng thông tin ñt ñai khi ñưc xây d ng, chi phí cho công tác ñào t o cán b cũng ph i ñưc tính vào t ng kinh phí xây d ng h th ng. Thông th ưng thì kinh phí ph c v cho công tác ñào t o b xung ngu n nhân l c chi m 5-8% t ng kinh phí xây d ng m t h th ng. Mt h th ng thông tin ñ t ñai, ngu n l c con ng ưi bao g m nhi u thành ph n khác nhau nh ư nh ng ng ưi qu n lý h th ng, v n hành h th ng, phát tri n h th ng. Vai trò c a nh ng ñi t ưng ñó là quy t ñ nh s thành công c a m t h th ng thông tin ñai. 1, Ng ưi qu n lý h th ng thông tin Ng ưi qu n lý h th ng là nh ng ng ưi lãnh ño c a t ch c ho c nh ng ng ưi có trách nhi m trong h th ng. Nhi m v c a h là ñư a ra các ph ươ ng án, các ho t ñ ng, các yêu c u chi ti t cho phân tích viên và tri n khai t ch c th c hi n khi h th ng ho t ñ ng. ði vi các h th ng thông tin v a và nh thì ng ưi qu n lý h th ng thông tin th ưng là các tr ưng phòng ban ch c n ăng có nhi m v cung c p tình hình, s li u, ph ươ ng th c x lý, công th c tính toán, 2, Ng ưi phân tích h th ng Ng ưi phân tích h th ng thông tin, là ng ưi ch ch t trong quá trình phát tri n h th ng, nh ng ng ưi này s quy t ñ nh vòng ñi c a h th ng. Trong các h th ng thông tin v a và nh m t phân tích viên có th là ng ưi l p trình cho h th ng. Tuy nhiên ñi v i các h th ng thông tin ñt ñai thì ph n l n b ph n phân tích h th ng là m t t p th , vì nh ư th m i có ñ kh n ăng n m b t các l ĩnh v c và ho t ñ ng c a t ch c. Các phân tích viên ñưc g i là có n ăng l c n u h h i ñ các ñiu ki n sau: - Có k n ăng phân tích, có th hi u ñưc t ch c và s ho t ñ ng c a nó. Có th xác ñ nh ñưc các v n ñ ñt ra và gi i quy t chúng. Có kh n ăng suy ngh ĩ mang tính chi n l ưc và h th ng. - Có k n ăng k thu t, hi u bi t v thi t b và ph n m m. Bi t ch n l a các gi i pháp ph n cng và m m cho các ng d ng ñc bi t n ơi c n tin h c hoá. Hi u bi t công vi c c a ng ưi lp trình và ng ưi s d ng ñu cu i. - Có k n ăng qu n lý, có kh n ăng qu n lý nhóm làm vi c, bi t ñưc ñim m nh, ñim y u ca nh ng ng ưi làm vi c trong nhóm. Bi t l ng nghe, ñ xu t và gi i quy t v n ñ . Có kh năng l p k ho ch, ñiu ph i các ngu n l c. 22
  27. - Có k n ăng giao ti p, phân tích viên ph i ñóng vai trò chính trong vi c liên k t gi a các ñ i tưng: ch ñu t ư, ng ưi s d ng, ng ưi l p trình và các thành ph n khác trong h th ng. K năng giao ti p c a phân tích viên th hi n ch : n ăng l c di n ñt và thuy t ph c, kh n ăng hoà h p v i m i ng ưi trong nhóm làm vi c. Có kh n ăng t ch c và ñiu hành các cu c h p. 3, Ng ưi l p trình Ng ưi l p tình h th ng có th là m t t p th ho c cá nhân có nhi m v mã hoá các ñc t ñưc thi t k b i phân tích viên thành các c u trúc mà máy tính có th hi u và v n hành ñưc. Ng ưi l p trình c ũng ph i vi t các tài li u ch ươ ng trình và các ch ươ ng trình th nghi m h th ng, chu n b các s liu gi ñ ki m ñnh ñ chính xác c a h th ng. 4, Ng ưi s d ng ñu cu i Trong quá trình phân tích thi t k h th ng thông tin ñ t ñai các phân tích viên ph i làm vi c vi ng ưi s d ng, ñ bi t ñưc chi ti t các thông tin c a t ng b ph n, t ng m ng công vi c trong h th ng. Ng ưi s d ng s cho các phân tích viên bi t ưu ñim và nh ưc ñim c a h th ng thông tin ñ t ñai c ũ. T nh ng thông tin ñó có ý ngh ĩa quan tr ng ñn vi c thi t k và s d ng h th ng m t cách có hi u qu . 5, K thu t viên K thu t viên, là b ph n cán b ph trách v m ng k thu t c a h th ng nh ư: b o ñm s ho t ñ ng c a ph n c ng máy tính, ñưng truy n d li u t b ph n này ñn b ph n khác trong h th ng và t h th ng ñn môi tr ưng ngoài. 6, Các ch ñ u t ư Các ch ñ u t ư là mt trong các thành ph n không th thi u trong thành ph n quy t ñ nh c a t ch c, là ng ưi cung c p cho phân tích viên nh ng thông tin chung c a t ch c. Trên th c t ti Vi t Nam các ch ñ u t ư hi n nay cho h th ng thông tin ñ t ñai là nhà n ưc và các c ơ quan n ưc ngoài. Còn t ư nhân, doanh nghi p thì ch ưa có các ñu t ư l n vào l ĩnh v c này. Nh ư v y: h th ng thông tin ñ t ñai s b h n ch n u không có con ng ưi tham gia qu n lý và phát tri n nh ng ng d ng c a h th ng thông tin ñ t ñai trong th c t . Ngưi s d ng h th ng thông tin ñ t ñai có th là nh ng chuyên gia k thu t, ng ưi thi t k và duy trì h th ng, ho c nh ng ng ưi dùng các thông tin t h th ng thông tin ñ t ñai ñ gi i quy t các v n ñ trong công vi c. 2.3.2. C ơ s h t ng k thu t c a h th ng thông tin ñ t ñai Trong h th ng thông tin ñt ñai c ơ s h t ng k thu t là m t trong các các thành ph n c u thành nên h th ng thông tin ñ t ñai. ðây là m t thành ph n t ươ ng ñi quan tr ng c a h th ng. C ơ s h t ng k thu t c a h th ng thông tin ñt ñai chi m m t t tr ng khá l n trong kinh phí xây d ng h th ng (chi m kho ng 50-60% t ng kinh phí cho m t d án xây d ng h th ng). 1, H th ng ph n c ng c a m t h th ng thông tin ñ t ñai Trong h th ng thông tin ñ t ñai ph n c ng có r t nhi u các h ng m c khác nhau nh ư: các trang thi t b thu th p, các thi t b x lý và cung c p thông tin, và các thi t b khác. Mt s các thi t b trong h th ng thông tin ñ t ñai g m: - H th ng máy tính: + H th ng máy ch ; + H th ng máy tr m (khách); + Máy tính xách tay. - Thi t b ñ u vào + Máy quét b n ñ - Thi t b ñ u ra + Máy in; + Máy v ; + Máy Photocopy 23
  28. - Các thi t b l ưu tr d li u + ðu ghi ñĩ a CD, DVD, b ăng t + c ng + Các công c khác nh ư: ñĩa m m, USB - Các thi t b hi n th và cung c p thông tin nh ư máy chi u, màn hình máy tính Sơ ñ I.2.2: H th ng ph n c ng c ơ b n c a h th ng thông tin ñ t ñai 2, H th ng m ng máy tính - H th ng m ng c c b (LAN): bao g m các thi t b nh ư c c m ng, dây n i, hub/switch; - H th ng m ng di n r ng (Internet/Intranet Network): bao g m các thi t b nh ư ñin tho i, modem 3, H th ng ñ m b o an toàn - Phòng máy trung tâm; - H th ng n áp, l ưu ñin; - H th ng ch ng sét cho h th ng ñin, cho h th ng m ng - Các quy ch qu n lý hành chính; - Các thi t b ph tr khác nh ư: máy hút b i, máy hút m 4, H th ng ph n m m c a m t h th ng thông tin ñ t ñai Trên th gi i c ũng nh ư n ưc ta, vi c khai thác và s d ng các h th ng thông tin ñ a lý, h th ng thông tin ñt ñai phát tri n t b ưc ch s d ng các h th ng khép kín cho ñ n các h th ng m ñã ñư a ra các Macro, các ngôn ng phát tri n riêng c a h th ng nh m t o ra các ch c n ăng theo ñ c thù c a công vi c. Ph n m m c a h th ng thông tin ñ t ñai bao g m các ph n m m tin h c ñưc s d ng trong h th ng v i các ch c n ăng và công c ñ xây d ng, l ưu tr , phân tích và hi n th thông tin và h th ng ho t ñ ng. H th ng ph n m m trong h th ng thông tin ñ t ñai bao g m: - H th ng ph n m m thu c nhóm h ñiu hành: Microsoft Windows, NT, Linux, Mac OS X, - H th ng ph n m m thu c h qu n tr c ơ s d li u(DBMS): H qu n tr c ơ s d li u chuyên v l ưu tr và qu n lý t t c các d ng d li u bao g m c d li u ñ a lý. Nhi u h th ng thông tin ñt ñai ñã s d ng DBMS v i m c ñích xây d ng và l ưu tr d li u c ũng nh ư cung cp các thông tin ñ t ñai. M t s các ph n m m ñin hình ñưc s d ng trong h th ng thông tin ñt ñai t i Vi t Nam ñó là: 24
  29. + Ph n m m Oracle: ORACLE là m t b ph n m m ñưc cung c p b i công ty ORACLE , nó bao g m m t b xây d ng các ng d ng và các s n ph m cu i cùng cho uer (end_uer product). Oracle cung c p m t h qu n tr c ơ s d li u m m d o nó bao g m c ơ s d li u Oracle, môi tr ưng cho vi c thi t k các c ơ s d li u (Designer 2000) và các công c phát tri n (Developer 2000) H qu n tr c ơ s d li u có tính an toàn , b o m t cao, tính nh t quán và toàn v n d li u, cho phép các ñ i t ưng s d ng truy nh p t i c ơ s d li u phân tán nh ư m t kh i th ng nh t Vì v y nó ñưc ñánh giá là ưu vi t nh t hi n nay . + Ph n m m Microsoft® SQL Server™: là m t n n t ng d li u toàn di n, cho phép truy c p và gia công d li u t các thi t b khác nhau. T o các gi i pháp k t n i b ng SQL Server Compact Edition và Microsoft Synchronization Services. Lưu tr d li u h p nh t thông qua SQL Server h tr cho d li u quan h , XML, Filestream và d a trên v trí ñ a lý. + Ph n m m MySQL: MySQL là h qu n tr c ơ s d li u mã ngu n m ph bi n nh t th gi i và ñưc các nhà phát tri n r t ưa chu ng trong quá trình phát tri n ng d ng. MySQL mi n phí hoàn toàn cho nên b n có th t i v MySQL t trang ch . Nó có nhi u phiên b n cho các h ñiu hành khác nhau: phiên b n Win32 cho các h ñiu hành dòng Windows, Linux, Mac OS X, MySQL là m t trong nh ng ví d r t c ơ b n v H Qu n tr C ơ s d li u quan h s d ng Ngôn ng truy v n có c u trúc (SQL). MySQL ñưc s d ng cho vi c b tr PHP, Perl, và nhi u ngôn ng khác, nó làm n ơi l ưu tr nh ng thông tin trên các trang web vi t b ng PHP hay Perl, + Ph n m m Microsoft® Access: Microsoft Access là m t ph n trong th ươ ng ph m ph n mm Microsoft® Office. Trên c ơ s c u trúc d li u quan h , MS Access cung c p cho ng ưi dùng giao di n thân thi n c ũng nh ư các thao tác ñơ n gi n, tr c quan nh t trong vic xây d ng và qu n tr c ơ s d li u c ũng nh ư xây d ng các ng d ng c ơ s d li u. - H th ng ph n m m qu n tr c ơ s d li u, x lý b n ñ , h tr h i ñáp, phân tích và hi n th các thông tin ñ a lý nói chung và các thông tin ñt nói riêng. Bao g m m t s các ph n m m c ơ b n sau: + H qu n tr c ơ s d li u b n ñ : H th ng ArcGIS v i ph n m m ArcSDE. + Ph n m m x lý d li u b n ñ : H th ng ArcGIS v i ph n m m Arc/Info. + Tra c u thông tin trên m ng: H th ng ArcGIS v i ph n m m Arc Intrenet Map Server (ArcIMS). + Ph n m m MapInfo: MapInfo là m t ph n m m khá h u hi u ñ t o ra và qu n lý m t c ơ s d li u ñ a lý v a và nh trên máy tính cá nhân. ðây là m t ph n m m t ươ ng ñi g n nh , d s d ng, có th dùng ñ xây d ng các thông tin ñ a lý th hi n qua b n ñ trên máy và th c hi n m t s phép truy v n, phân tích ñơn gi n trên nó. + Ph n m m Arc/View : Ch y trên các h ñiu hành: UNIX, LOLARIS, SUN/OS, AIX, ULTRIX. H tr các giao di n: Bàn s , máy quét nh, h th ng ñ nh v toàn c u (GPS), tr c lưng nh, chu t, máy v . Các ch c n ăng chính: T o vùng ñm, phân tích b n ñ , các phép toán v trí g n k , phân tích b m t, phân tích m ng (tuy n), phân tích nh, các phép toán vùng. Qu n tr c ơ s d li u: DB2, dBASE, DS, Foxbase, INFO, Informix, Ingres, Oracle, Sybase, RDB, Internal database. C u trúc d li u: Rater, Topological, Vector, Non- topological Vector, TIN, 3D, Links to CAD, GPS, DBMS, Scanning. + Ngoài ra còn m t s ph n m m khác nh ư: Ph n m m MGE; Ph n m m Geo/SQL; Ph n m m Spans; Ph n m m MicroStation Geographic - M t s ph n m n do Vi t Nam xây d ng nh ư: + Famis: là "Ph n m m tích h p cho ño v và b n ñ ñ a chính (Field Work and Cadastral Mapping Intergrated Software - FAMIS). Có kh n ăng x lý s li u ño ngo i nghi p, xây 25
  30. dng, x lý và qu n lý b n ñ ñ a chính s . Ph n m m ñ m nhi m công ñon t sau khi ño v ngo i nghi p cho ñ n hoàn ch nh m t h th ng b n ñ ñ a chính s . C ơ s d li u b n ñ ñ a chính k t h p v i c ơ s d li u H s ơ ða chính ñ thành m t c ơ s d li u v B n ñ và H sơ ña chính th ng nh t. "H qu n tr c ơ s d li u H s ơ ða chính Cadastral Document Database Management System CADDB" là ph n m m thành l p và qu n lý các thông tin v h s ơ ña chính. H th ng cung c p các thông tin c n thi t ñ thành l p B H s ơ ða chính. H tr công tác tra c u, thanh tra, qu n lý s d ng ñ t. C p gi y ch ng nh n s d ng ñ t, th ng kê tình hình s d ng ñ t .v.v. + Caddb: ph n m m xây d ng và qu n lý các d li u thu c tính c a h th ng h s ơ ña chính. Ch y trên n n c a FOXPRO + CILIS: CILIS – CIREN Land Information System - H th ng thông tin ñ t ñai do CIREN phát tri n. ðây là m t b các ph n m m ñưc phát tri n ñ ph c v cho vi c xây d ng H th ng thông tin ñ t ñai(LIS). Nó có ñ y ñ các ch c n ăng và công c c a m t H th ng thông tin ñt ñai nh ư các ch c n ăng nh p/xu t d li u (b n ñ , thông tin) t nhi u ngu n d li u(d ng gi y, d ng s ), trên nhi u ñ nh d ng d li u khác nhau, các ch c n ăng ph c v các tác nghi p qu n lý ñ t ñai nh ư xây d ng, qu n lý H s ơ ña chính, c p Gi y ch ng nh n quy n s d ng ñ t, C p nh t ch nh lý thông tin bi n ñ ng ñ t ñai. Các ch c n ăng v tra c u, phân ph i thông tin trên m ng c c b , m ng di n r ng và Internet. Có th d ng trên nhi u n n tng CSDL nhau nh ư MSAcsess, MS-SQLServer, Oracle. S d ng linh hot các n n t ng GIS ñ qu n lý và phân ph i b n ñ tu ỳ thu c vào qui mô và m c ñích c a các ng d ng. + VILIS: VILIS (Viet nam Land Informationm System) là ph n m m n m trong ñ án “Xây dng mô hình c ơ s d li u ñ t ñai c p t nh”, là m t ñ tài nghiên c u khoa h c c p Nhà nưc, do các cán b , chuyên gia c a Trung tâm CSDL-HTTT - TTVT, th c hi n. ðây là t ch c s nghi p tr c thu c B TN-MT, có ch c n ăng giám sát tài nguyên thiên nhiên và môi tr ưng b ng công ngh vi n thám và công ngh ñ a tin h c ph c v công tác qu n lý nhà n ưc ca b , ph c v các ngành kinh t qu c dân; nghiên c u ng d ng, chuy n giao công ngh và phát tri n công ngh vi n thám, công ngh ñ a tin h c trong l ĩnh v c TN-MT. ðu n ăm 2007, B TN-MT ñã ban hành Quy t ñ nh s 221/Q ð-BTNMT v vi c “S d ng th ng nh t ph n mm VILIS”, và giao cho Trung tâm Vi n thám ch u trách nhi m hoàn thi n ph n m m này. + Ph n m m TK05: ñưc phát tri n và ng d ng trong công tác ki m kê ñt ñai t n ăm 2005 theo quy t ñ nh s 34/2004/Q ð-BTNMT ngày 17 tháng 12 n ăm 2004 c a B tr ưng B Tài nguyên và Môi tr ưng. Ph n m m ñuc thi t k c ơ b n theo ñúng tiêu chí th ng kê c a h th ng m u bi u theo thông t ư s 28/2004/TT-BTNMT v ki m kê ñt ñai. Trong quá trình s dng ph c v cho ki m kê ñt ñai 2005, Trung tâm Thông tin ñã ti n hành ch nh s a các l i phát sinh trong 3 l n c p nh t và h tr k thu t trên m ng Internet. Tính ñ n h t ngày 10 tháng 2 n ăm 2006, ñã có 59/64 T nh, Thành ph tr c thu c TW s d ng ph n m m TK05 và gi s li u d ng s k t qu ki m kê ñt ñai n ăm 2005 (d ưi d ng c ơ s d li u) v Trung ươ ng ñ t ng h p. + H th ng ELIS: do ch ươ ng trình SEMLA v a t ch c công b (2008) thi t k chi ti t và phiên b n m u (prototype) cho h th ng ELIS (H th ng thông tin ñ t ñai và môi tr ưng ) trong khuôn kh d án SEMLA. H th ng ELIS g m 4 phân h bao g m : Phân h qu n lý quy trình và h s ơ (PMD), phân h ñă ng ký và c p gi y ch ng nh n quy n s d ng ñ t (LRC), phân h qu n lý bi n ñ ng ñ t ñai và phân h qu n lý ñim nóng môi tr ưng (HPM). ðim n i b t c a h th ng ELIS là không ch qu n lý các thông tin, d li u ñã qua x lý mà qu n lý toàn b thông tin trong su t quá trình x lý các h s ơ. V i các quy trình ñưc ñ nh ngh ĩa m m d o trong h th ng, các S Tài nguyên và Môi tr ưng các T nh, Thành ph d dàng qu n lý t t c các nghi p v thông qua h th ng máy tính. H th ng ELIS h tr vi c x lý h s ơ nhanh chóng, chính xác và theo dõi t t c các b ưc trong vi c x lý thông tin. H th ng cung c p thông tin cho lãnh ño ñ qu n lý, ñiu hành, cung c p thông tin cho ng ưi 26
  31. dân v ti n trình x lý h s ơ, cung c p các công c cho các cán b x lý h s ơ qua h th ng mng máy tính n i b và Internet. QU N TR H TH NG Kt n i m ng di n r ng H th ng thông tin c ơ s ư Máy ch Web Modem, t ng l a CSDL ðt ñai Máy v , máy in Máy ch d li u Chu n hoá d li u Nh p và c p nh t s li u Các d Phân tích x lý s li u Tra c u thông tin li u khác Sơ ñ I.2.3: C ơ s h t ng k thu t c a h th ng thông tin ñ t ñai Tóm l i: Nh ư v y cơ s h t ng k thu t c a m t h th ng thông tin ñ t ñai là t ng h p c a nhi u thành ph n khác nhau và ñưc th hi n qua s ơ ñ I.2.3. 2.3.3. D li u trong h th ng thông tin ñ t ñai D li u là t p h p thô các s th c, d li u ñt ñai có th ñưc thu th p và l ưu tr d ng th t s hay ch ( ñưc ghi l i trong s tay ghi chép hay s tay ñiu tra) ho c d ưi d ng hình ho (nh ư b n ñ hay nh hàng không hay nh v tinh) ho c d ưi d ng s hoá (s d ng ph ươ ng pháp ñin t ). ð tr thành thông tin các d li u thô ph i ñưc x lý ñ nh ng s d ng, ng ưi ra quy t ñnh, ng ưi s d ng thông tin có th hi u ñưc chúng. 1, D li u chung D li u chung là ph n d li u qu n lý riêng bi t ñưc s d ng chung cho c hai d ng d li u (D li u không gian và d li u thu c tính). Các d li u này là các s li u v h qui chi u, h th ng to ñ, ñ cao, h th ng nh ph trùm, h th ng biên gi i và ña gi i 2, D li u không gian D li u không gian bao g m các thông tin không gian và ñưc th hi n trên h th ng b n ñ nh ư: b n ñ ña hình; B n ñ hi n tr ng s d ng ñt; b n ñ quy ho ch k ho ch s d ng ñt; 27
  32. bn ñ ña chính Thông tin ñu vào c a d li u không gian ñưc thu th p t các các ngu n khác nhau nh ư: b n ñ trên gi y ñang còn giá tr s d ng; S li u ño ñc b ng các thit b ño ñc m t ñt; nh hàng không, nh vi n thám. Mô hình d li u c a d li u không gian trong h th ng thông tin ña lý, c ũng nh ư h th ng thông tin ñt ñai các ñ i t ưng ñó ñưc l ưu tr và t n t i hai mô hình d li u: mô hình Vector và mô hình Raster. Trong mô hình Vector các ñi t ưng không gian trên b n ñ nh ư ñim, ñưng, vùng, các chú thích mô t và ký hi u, các ñi t ưng ñó ñưc mô t b ng dãy các c p to ñ mô t chính xác v trí, hình d ng, kích th ưc c a chúng. Trong mô hình d li u Raster ( nh ñ i t ưng) là d li u ñưc t o thành b i các ô l i có ñ phân gi i xác ñ nh. Lo i d li u này ch dùng cho m c ñích di n t và minh ho chi ti t b ng hình nh thêm cho các ñi t ưng qu n lý c a h th ng. Có 6 lo i thông tin b n ñ dùng ñ th hi n hình nh b n ñ và ghi chú c a nó trong h th ng thông tin ñt ñai nh ư sau: ðim (Point); ðưng (Line); Vùng (Polygon); Ký hi u (Sympol); ðim nh (Pixel ) và Ô l i (Grid cell). (sơ ñ I.2.4) Sơ ñ I.2.4: Mô hình d li u Vector và mô hình d li u Raster c a các ñ i t ưng ñim, ñư ng, vù ng trên b n ñ + ðim: các ñc tính ñim ñi di n cho các v trí riêng bi t xác ñnh m t v t th b n ñ có ñưng biên ho c hình d ng quá nh không th coi là ñưng hay vùng trên b n ñ. Các ký hi u ñc bi t hay nhãn c ũng ñưc coi là các v trí ñim. + ðưng: là m t t p h p theo th t c a các c p to ñ ñưc n i v i nhau, th hi n cho d ng ñưng tuy n tính c a m t v t th b n ñ có chi u r ng quá nh không th coi là vùng trên b n ñ. + Vùng: là m t hình khép kín, có các ñưng biên xác ñnh (nh ư: m t khoanh ñt hay m t vùng ñt), có di n tích và có tính ñng nh t. + Ký hi u: là các chú thích mô t , nh ư Annotation, symbol, label + Trong mô hình Raster: các ñi t ưng không gian ñưc th hi n b i các ñim nh (Cell) trên mt ma tr n nh. Cell là m t ñơn v c ơ b n cho m t l p d ng grid. cell có hình vuông. V trí ca cell ñc xác ñ nh b ng s dòng và s c t. M i cell ñc gán m t giá tr s . Giá tr c a cell có th là s nguyên, s th p phân hay là không có giá tr (no data) Khuôn d ng chu n c a c ơ s d li u không gian khuôn d ng PC Arc/info. S d ng các ph n m m chuyên nghi p c a hãng ESRI nh ư Arc/info, Arcview, Mapinfo 3, D li u thu c tính Trong h th ng thông tin ñ t ñai, d li u thu c tính bao g m t t c các thông tin liên quan ñn ñt ñai ñưc thu th p, ñiu tra th c ña, các lo i s sách tài li u, các h s ơ, các s li u ñiu tra cơ b n chúng ñưc t ng h p d ưi các d ng b ng bi u. C ơ s d li u ñưc phân chia thành các c p toàn qu c, t nh, huy n, xã và trong các c p l i ñưc chia thành hai m c ñ: toàn qu c và theo t nh, toàn t nh và theo huy n, toàn huy n và ñn xã. Mô hình d li u c a d li u thu c tính bao g m hai lo i d li u c ơ b n: d li u t ĩnh và d li u ñng. Lo i d li u t ĩnh bao g m các b ng tham chi u nh ư tên t nh, tên huy n. Lo i d li u ñng g m các b ng còn l i có d ng s li u theo chu i th i gian. 28
  33. Khuôn d ng chu n c a d ng d li u này th ưng là khuân d ng chu n c a các ph n m m nh ư là: Excel, Access, Foxpro ñây là các ph n m m có tính tươ ng ng v i các ph n m m c a GIS hay LIS. D li u thu c tính là nh ng mô t v ñ c tính, ñc ñim và các hi n t ưng x y ra t i v trí ñưc xác ñ nh mà chúng khó kh ăn ho c không th bi u th rên b n ñ ñưc. Cũng nh ư các h th ng thông tin khác, h th ng h th ng thông tin ñ t ñai này có 4 lo i d li u thu c tính: - ðc tính c a ñ i t ưng: liên k t ch t ch v i các thông tin ñ th , các d li u này ñưc x lý theo ngôn ng h i ñáp c u trúc (SQL) và phân tích. Chúng ñưc liên k t v i các hình nh ñ th thông qua các ch s xác ñ nh chung, thông th ưng g i là mã ña lý và ñưc l ưu tr trong c hai m ng ñ th và phi ñ th . H h th ng thông tin ñ t ñai còn có th x lý các thông tin thu c tính riêng r và t o ra các b n ñ chuyên ñ trên c ơ s các giá tr thu c tính. Các thông tin thu c tính này c ũng có th ñưc hi n th nh ư là các ghi chú trên b n ñ ho c là các tham s ñiu khi n cho vi c l a ch n hi n th các thu c tính ñó nh ư là các ký hi u b n ñ . - D li u tham kh o ñia lý: Mô t các s ki n ho c hi n t ưng x y ra t i m t v trí xác ñ nh. Không gi ng các thông tin ñ a lý, chúng không mô t v b n thân các hình nh b n ñ , thay vào ñó chúng mô t các danh m c ho c các ho t ñ ng nh ư cho phép xây d ng các khu công nghi p m i, nghiên c u y t , báo cáo hi m h a môi tr ưng liên quan ñn các v trí ñ a lý xác ñnh. Các thông tin tham kh o ñ a lý ñ c tr ưng ñưc l ưu tr và qu n lý trong các file ñ c l p và h th ng không th tr c ti p t ng h p v i các hình nh b n ñ trong c ơ s d li u c a h th ng. Tuy nhiên các b n ghi này ch a các y u t xác ñ nh v trí c a s ki n hay hi n t ưng. - Ch s ñ a lý: là các ch s v tên, ña ch , kh i, ph ươ ng h ưng ñ nh v , liên quan ñn các ñi ñ a lý, ñưc l ưu tr trong h th ng thông tin ñ t ñai ñ ch n, liên k t và tra c u d li u trên c ơ s v trí ñ a lý mà chúng ñã ñc mô t b ng các ch s ñ a lý xác ñ nh. M t ch s ñ a lý có th bao g m nhi u b xác ñ nh cho các th c th s d ng t các c ơ quan khác nhau nh ư là l p danh sách các mã ña lý mà chúng xác ñnh m i quan h không gian gi a các v trí ho c gi a các hình nh hay th c th ñ a lý. - Quan h không gian gi a các ñ i t ưng: r t quan tr ng cho các ch c n ăng x lý c a h th ng thông tin ñ t ñai. Các m i quan h này có th ñơn gi n hay ph c tp nh ư s liên k t, kho ng cách t ưng thích, m i quan h topo gi a các ñ i t ưng. 4, M i quan h gi a d li u b n ñ và d li u thu c tính H th ng thông tin ñ t ñai s d ng ph ươ ng pháp chung ñ liên k t hai lo i d li u ñã thông qua b xác ñ nh, l ưu tr ñ ng th i trong các thành ph n ñ th và phi ñ th . Các b xác ñ nh có th ñơn gi n là m t s duy nh t liên t c, nh u nhiên ho c là các ch báo ñ a lý hay d li u v trí l ưu tr . B xác ñ nh cho m t th c th có th ch a t a ñ phân b c a nó, s hi u m nh bn ñ , mô t khu v c ho c là m t con tr ñ n v trí l ưu tr c a d li u liên quan. S liên k t gi a 2 d ng d li u này chính là ñim m nh c a H thông thông tin ñt ñai (LIS) và t o ra các kh n ăng cho các quá trình phân tích và x lý các s li u. Các d li u không gian và d li u thu c tính liên k t v i nhau qua m t tr ưng thu c tính khoá chung, và theo mô hình d li u d ng quan h . Ngoài các thông tin thu c tính chung cho các ñi t ưng trên b n ñ nh ư ch s th a, di n tích, chu vi, to ñ ña lý Bên c nh ñó các thông tin thu c tính b tr khác cho các ñi t ưng nh ư: các thông tin v hi n tr ng s d ng ñt, thông tin v giao thông, c ơ s h t ng, thông tin v v ăn hoá giáo d c, tình hình kinh t xã h i, môi tr ưng và các v ăn b n pháp lý khác có liên quan. Các d li u này là các s li u ñiu tra thu th p t th c t , t các h th ng l ưu tr th ng kê s li u ho c t các t p s li u l ưu tr trong các ch ươ ng trình qu n tr d li u có s n. 2.3.4. Các bi n pháp t ch c c a h th ng thông tin ñ t ñai Các bi n pháp t ch c là các bi n pháp do con ng ưi, do các cán b trong h th ng thông tin ñt ra nh m nghiên c u và ñiu hành s ho t ñng c a h th ng thông tin ñt. S ho t ñng 29