Vi tích phân A2 - Tích phân mặt

pdf 38 trang vanle 04/06/2021 860
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Vi tích phân A2 - Tích phân mặt", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • pdfvi_tich_phan_a2_tich_phan_mat.pdf

Nội dung text: Vi tích phân A2 - Tích phân mặt

  1. TÍCH PHÂN MẶT TÍCH PHÂN MẶT CBGD. Lê Hoài Nhân Ngày 13 tháng 4 năm 2013 CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 1 / 18
  2. Tích phân mặt loại 1 CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 2 / 18
  3. Tích phân mặt loại 1 Định nghĩa Cho hàm số f (x, y, z) xác định trên mặt cong S trong không gian. CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 2 / 18
  4. Tích phân mặt loại 1 Định nghĩa Cho hàm số f (x, y, z) xác định trên mặt cong S trong không gian. Chia mặt cong S thành n miền con, ký hiệu các miền con này và diện tích của nó là ∆Si . CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 2 / 18
  5. Tích phân mặt loại 1 Định nghĩa Cho hàm số f (x, y, z) xác định trên mặt cong S trong không gian. Chia mặt cong S thành n miền con, ký hiệu các miền con này và diện tích của nó là ∆Si . Trên mỗi miền con này ta chọn điểm Mi tùy ý và lập tổng n In = f (Mi )∆Si Xi=1 . CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 2 / 18
  6. Tích phân mặt loại 1 Định nghĩa Cho hàm số f (x, y, z) xác định trên mặt cong S trong không gian. Chia mặt cong S thành n miền con, ký hiệu các miền con này và diện tích của nó là ∆Si . Trên mỗi miền con này ta chọn điểm Mi tùy ý và lập tổng n In = f (Mi )∆Si Xi=1 . Cho n sao cho max ∆Si 0. →∞ −→ CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 2 / 18
  7. Tích phân mặt loại 1 Định nghĩa Cho hàm số f (x, y, z) xác định trên mặt cong S trong không gian. Chia mặt cong S thành n miền con, ký hiệu các miền con này và diện tích của nó là ∆Si . Trên mỗi miền con này ta chọn điểm Mi tùy ý và lập tổng n In = f (Mi )∆Si Xi=1 . Cho n sao cho max ∆Si 0. Nếu lim = I hữu hạn không →∞ −→ n→∞ phụ thuộc vào cách chia mặt cong , cách chọn các điểm Mi thì I S được gọi là tích phân mặt loại 1 của hàm f (x, y, z) trên mặt cong S. CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 2 / 18
  8. Tích phân mặt loại 1 Định nghĩa Cho hàm số f (x, y, z) xác định trên mặt cong S trong không gian. Chia mặt cong S thành n miền con, ký hiệu các miền con này và diện tích của nó là ∆Si . Trên mỗi miền con này ta chọn điểm Mi tùy ý và lập tổng n In = f (Mi )∆Si Xi=1 . Cho n sao cho max ∆Si 0. Nếu lim = I hữu hạn không →∞ −→ n→∞ phụ thuộc vào cách chia mặt cong , cách chọn các điểm Mi thì I S được gọi là tích phân mặt loại 1 của hàm f (x, y, z) trên mặt cong S. Ký hiệu là I = f (x, y, z)dS. ZZ S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 2 / 18
  9. Cách tính tích phân mặt loại 1 CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 3 / 18
  10. Cách tính tích phân mặt loại 1 Xét mặt cong có phương trình z = z(x, y) với (x, y) S ∈ D CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 3 / 18
  11. Cách tính tích phân mặt loại 1 Xét mặt cong có phương trình z = z(x, y) với (x, y) ( là hình S ∈ D D chiếu của trên mặt phẳng Oxy). S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 3 / 18
  12. Cách tính tích phân mặt loại 1 Xét mặt cong có phương trình z = z(x, y) với (x, y) ( là hình S ∈ D D chiếu của trên mặt phẳng Oxy). S 02 02 Yếu tố diện tích mặt dS = 1 + zx + zy dxdy q CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 3 / 18
  13. Cách tính tích phân mặt loại 1 Xét mặt cong có phương trình z = z(x, y) với (x, y) ( là hình S ∈ D D chiếu của trên mặt phẳng Oxy). S 02 02 Yếu tố diện tích mặt dS = 1 + zx + zy dxdy q Công thức f (x, y, z)= f (.). 1 + z02 + z02dxdy ZZ ZZ x y S D q CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 3 / 18
  14. Tích phân mặt loại 1 Ví dụ 2 2 Tính tích phân I = (x + y )dS với là nửa trên của mặt cầu ZZ S S x2 + y 2 + z2 = a2. CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 4 / 18
  15. Tích phân mặt loại 1 Ví dụ 2 2 Tính tích phân I = (x + y )dS với là nửa trên của mặt cầu ZZ S S x2 + y 2 + z2 = a2. Hình: Mặt : z = a2 x 2 y 2 và miền : x 2 + y 2 a2 S − − D ≤ p CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 4 / 18
  16. Tích phân mặt loại 1 Ví dụ 2 2 Tính tích phân I = (x + y )dS với là biên của miền ZZ S S π√2 π : x2 + y 2 z 1. Đs: + V ≤ ≤ 2 2 p Hình: Mặt : z = x 2 + y 2, z = 1 và miền : x 2 + y 2 1 S D ≤ CBGD. Lê Hoài Nhân () p TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 5 / 18
  17. Một số ứng dụng của tích phân mặt loại 1 Diện tích mặt cong. S = dS. ZZ S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 6 / 18
  18. Một số ứng dụng của tích phân mặt loại 1 Diện tích mặt cong. S = dS. ZZ S Khối lượng mặt cong. Mặt cong có khối lượng riêng tại mỗi điểm S là δ(x, y, z) thì khối lượng của mặt là CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 6 / 18
  19. Một số ứng dụng của tích phân mặt loại 1 Diện tích mặt cong. S = dS. ZZ S Khối lượng mặt cong. Mặt cong có khối lượng riêng tại mỗi điểm S là δ(x, y, z) thì khối lượng của mặt là m = δ(x, y, z)dS ZZ S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 6 / 18
  20. Tích phân mặt loại 2 Định nghĩa Mặt định hướng là mặt cong được trang bị một trường vector pháp tuyến đơn vị, biến thiên liên tục trên nó. CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 7 / 18
  21. Tích phân mặt loại 2 Định nghĩa Mặt định hướng là mặt cong được trang bị một trường vector pháp tuyến đơn vị, biến thiên liên tục trên nó. Biểu thức tích phân mặt loại 2. I = Pdydz + Qdzdx + Rdxdy ZZ S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 7 / 18
  22. Cách tính tích phân mặt loại 2 Xét mặt cong có phương trình z = z(x, y) với (x, y) S ∈ D CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 8 / 18
  23. Cách tính tích phân mặt loại 2 Xét mặt cong có phương trình z = z(x, y) với (x, y) ( là S ∈ D D hình chiếu của trên mặt phẳng Oxy). S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 8 / 18
  24. Cách tính tích phân mặt loại 2 Xét mặt cong có phương trình z = z(x, y) với (x, y) ( là S ∈ D D hình chiếu của trên mặt phẳng Oxy). S Công thức CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 8 / 18
  25. Cách tính tích phân mặt loại 2 Xét mặt cong có phương trình z = z(x, y) với (x, y) ( là S ∈ D D hình chiếu của trên mặt phẳng Oxy). S Công thức Pdydz + Qdzdx + Rdxdy ZZ S ∂z ∂z = P + Q. + R dxdy ± ZZ  −∂x  −∂y   D CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 8 / 18
  26. Cách tính tích phân mặt loại 2 Xét mặt cong có phương trình z = z(x, y) với (x, y) ( là S ∈ D D hình chiếu của trên mặt phẳng Oxy). S Công thức Pdydz + Qdzdx + Rdxdy ZZ S ∂z ∂z = P + Q. + R dxdy ± ZZ  −∂x  −∂y   D với dấu "+" tương ứng tích phân lấy theo phía trên của và dấu S " " tương ứng tích phân lấy theo phía dưới của . − S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 8 / 18
  27. Tích phân mặt loại 2 Ví dụ 2 Tính I = xdydz + dzdx + xz dxdy với là phần tám thứ nhất của ZZ S S mặt cầu x2 + y 2 + z2 = 1. Tích phân lấy theo phía trên của . S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 9 / 18
  28. Tích phân mặt loại 2 Ví dụ 2 Tính I = xdydz + dzdx + xz dxdy với là phần tám thứ nhất của ZZ S S mặt cầu x2 + y 2 + z2 = 1. Tích phân lấy theo phía trên của . S Hình: Mặt : z = 1 x 2 y 2 và miền : x 2 + y 2 1, (x, y 0) S − − D ≤ ≥ p CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 9 / 18
  29. Tích phân mặt loại 2 Ví dụ Tính I = (y z)dydz + (z x)dzdx + (x y)dxdy với là biên của ZZ − − − S S hình nón giới hạn bởi z = x2 + y 2 và z = 1. Tích phân lấy theo phía ngoài của . p S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 10 / 18
  30. Tích phân mặt loại 2 Ví dụ Tính I = (y z)dydz + (z x)dzdx + (x y)dxdy với là biên của ZZ − − − S S hình nón giới hạn bởi z = x2 + y 2 và z = 1. Tích phân lấy theo phía ngoài của . p S Hình: Mặt : z = x 2 + y 2, z = 1 và miền : x 2 + y 2 1 CBGD. Lê Hoài Nhân () S TÍCH PHÂN MẶT DNgày 13 tháng 4≤ năm 2013 10 / 18 p
  31. Định lý Gauss - Ostrogradski Định lý Nếu P, Q, R là các hàm số liên tục cùng các đạo hàm riêng của chúng trên miền hữu hạn thì V Pdydz + Qdzdx + Rdxdy ZZ S ∂P ∂Q ∂R = + + dxdydz ZZZ  ∂x ∂y ∂z  V trong đó là biên của miền và tích phân mặt lấy theo phía ngoài của . S V S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 11 / 18
  32. Công thức Gauss - Ostrogradski Ví dụ Tính tích phân I = xydydz + yzdzdx + zxdxdy với là biên của hình ZZ S S chóp giới hạn bởi các mặt x = 0, y = 0, z = 0 và x + y + z = 1. CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 12 / 18
  33. Công thức Gauss - Ostrogradski Ví dụ Tính tích phân I = xdydz + ydzdx + zdxdy với là mặt cầu tâm O, ZZ S S bán kính a. Tích phân lấy theo phía ngoài của . S CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 13 / 18
  34. Công thức Gauss - Ostrogradski Ví dụ 3 3 3 Tính tích phân I = x dydz + y dzdx + z dxdy với là nửa trên của ZZ S S mặt cầu x2 + y 2 + z2 = a2, tích phân lấy theo phía trên của . S Hình: Mặt : z = a2 x 2 y 2 và miền : x 2 + y 2 a2 S − − D ≤ p CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 14 / 18
  35. Định lý Stokes Định lý Nếu P, Q, R là các hàm số liên tục cùng các đạo hàm riêng của chúng trên mặt cong hữu hạn thì S Pdx + Qdy + Rdz L H ∂ ∂ = ∂R Q dydz + ∂P ∂R dzdx + Q ∂P dxdy ∂y − ∂z ∂z − ∂x ∂x − ∂y RRS      trong đó là biên của mặt cong , hướng lấy tích phân mặt và chiều lấy tích phânL đường tuân thủ quy tắcS vặn nút chai. CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 15 / 18
  36. Định lý Stokes Ví dụ Tính tích phân I = (y + z)dx + (z + x)dy + (x + y)dz với là giao I L L tuyến của mặt cầu x2 + y 2 + z2 = a2 và mặt phẳng x + y + z = 0. Tích phân lấy ngược chiều kim đồng hồ nhìn từ chiều dương của trục Oz. CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 16 / 18
  37. Định lý Stokes CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 17 / 18
  38. HẾT CHƯƠNG 3 CBGD. Lê Hoài Nhân () TÍCH PHÂN MẶT Ngày 13 tháng 4 năm 2013 18 / 18